Visum

Visuminformatie:

Rusland
Voor het aanvragen van een visum voor Rusland gelden strikte regels.
Je hebt naast een ingevuld aanvraagformulier met pasfoto's ook een uitnodiging nodig. Deze uitnodiging ontvang na boeking van
ons. Daarnaast heb je een verklaring van je reisverzekering nodig dat je bij je verzekering werelddeking hebt, ook voor de Russische federatie.Dit moet duidelijk op de polis vermeld zijn.
De kosten voor een visum voor Rusland zijn EUR 60,-

Nieuw visumformulier Rusland
Per 20 april 2009 is er een nieuw aanvraagformulier voor Russische visa in gebruik genomen.
Vanaf deze datum kunnen oude formulieren niet meer worden gebruikt.
U kunt het nieuwe visumaanvraagformulier Rusland downloaden (PDF).

Visum en treinticket voor Transsiberié- of Transmongolie Express.

Russisch visum € 60,- volledige afhandeling ook bij boeking van alleen treintickets, inclusief een toeristische uitnodiging. Trans-Sputnik NL is al heel wat jaren gespecialiseerd in het verzorgen van visa en de eventueel daarbij behorende uitnodigingen. Zeker in het hoogseizoen is het uiterst lastig om zelf visa aan te vragen.

Bij binnenkomst in Rusland dient u zich binnen 72 uur te laten registreren. Voor reizigers die een reis met accommodatie hebben geboekt wordt dat automatisch geregeld bij aankomst in het hotel of hostels waar u verblijft. Eventueel kunnen wij ook uw registratie verzorgen in Moskou, Sint Petersburg en Irkoetsk.

China
Reizigers met een Nederlands of Belgisch paspoort, moeten voor China in alle gevallen een visum in het paspoort gestempeld
hebben. Voor het verkrijgen van een visum moet je paspoort bij aankomst in China nog 6 maanden geldig zijn en heb je een
pasfoto en een ingevuld en ondertekend aanvraagformulier nodig. Tot enkele maanden geleden had je ook een kopie van je
vliegticket en de voucher van je reis nodig, we raden je aan deze voor de zekerheid mee te nemen.
Het aanvraagformulier kun je nu downloaden.

Hongkong/Tibet
Voor Hongkong is geen visum nodig, tenzij je er langer dan 3 maanden blijft.
Wie van China naar Hongkong gaat en terug naar China, heeft een double entry visum voor China nodig.

Mongolie
Reizigers die met de Trans-Mongolie met stop in Ulaan Bataar of de Peking Express van Moskou naar Peking reizen hebben ook
een visum nodig Mongolie. Voor het aanvragen van een visum voor Mongolie gelden ongeveer hetzelfde regels als bij het visum voor China, je hebt een aanvraagformulier met twee pasfoto's nodig en dient vooraf een visum aan te vragen. Een single entry visum voor Mongolie kost EUR 80,-.

Het aanvraagformulier kun je nu downloaden.

RMC Visa ( Rusland, Mongolie, China ) :
Bij Trans-Sputnik Nederland kunt u in een keer drie visa tegelijk bestellen. Deze service word u aangeboden door onze RMC Visa.

Visa-combipakket Rusland/Mongolie/China voor slechts EUR 190 p.p.!

Bij boeking ontvangt u van ons visumaanvraagformulieren voor de door u te bezoeken landen. Deze formulieren dient u, voorzien van een pasfoto, in een periode van 3 maanden tot 6 weken voor vertrek, aangetekend, naar ons in Den Haag te sturen. Wanneer uw visa gereed zijn, wordt het paspoort, eveneens aangetekend, aan uw thuisadres geretourneerd. Uw paspoort dient voor de meeste landen bij vertrek nog 6 maanden geldig te zijn. U dient er rekening mee houden dat u, afhankelijk van het aantal benodigde visa, uw paspoort minstens 3 -4 weken zult moeten missen. Indien u niet zolang zonder uw paspoort kunt, is het mogelijk dat wij, tegen meerkosten, een spoedprocedure starten.

Landinformatie:

Rusland

Bevolking

Rusland heeft een oppervlakte van 17 miljoen km² (400 maal Nederland, 550 maal België) en ligt zowel in Europa als in Azië. De grens wordt gevormd door het Oeralgebergte. Het Europese gedeelte van Rusland beslaat ongeveer een kwart van het totale grondgebied van Rusland. Het grotere deel, ten oosten van de Oeral, wordt meestal aangeduid als Siberië. Rusland telt bijna 147 miljoen inwoners, het merendeel van de bevolking leeft in het Europese gedeelte van Rusland. Hier zijn de beste landbouwgronden en bevinden zich de belangrijkste industrieën. Het land beschikt over reusachtige olie-, aardgas-, hout-, en ertsreserves. Het dunst bevolkt zijn de landsdelen ten oosten van de Oeral en het noorden van Europees Rusland. Van de bevolking woont driekwart in een stedelijk gebied, maar dit percentage verschilt sterk per regio. Het gebied rondom Moskou heeft de hoogste bevolkingsdichtheid.
Het uiteenvallen van de Sovjetunie in de jaren negentig zorgde voor de nodige economische en sociale veranderingen. Het sociale zekerheidsnet stortte grotendeels ineen. Door de sterke waardedaling van de roebel (in 1991 en 1998) zijn veel Russen hun spaartegoeden kwijtgeraakt en is de koopkracht sterk gedaald. Pensioenen en werkloosheidsuitkeringen zijn de afgelopen jaren weliswaar aangepast en worden zelfs regelmatig uitbetaald, maar het is nauwelijks genoeg om van te leven. Officieel daalt het werkeloosheidcijfer maar veel werknemers staan nog bij een bedrijf op de loonlijst, maar zijn in feite werkeloos. Het gemiddelde salaris bedraagt 100 dollar en een gepensioneerde vijfenzestigplusser krijgt een staatspensioen van 50 dollar per maand. Een groot deel van de bevolking leeft onder de officiële armoedegrens van 32 dollar. Ze kunnen zich slechts door steun van familieleden, door de opbrengst van kleine handel of een groentetuin in leven houden. Daar tegenover staat een kleine minderheid die het goed voor elkaar heeft. Deze groep ‘nieuwe rijke Russen heeft fortuin gemaakt met het opkopen van staatsbedrijven.
De kwaliteit van de gezondheidszorg is sterk achteruit gegaan. In vrijwel alle staatsklinieken heerst een gebrek aan medicijnen en voorzieningen. Bovendien is de gemiddelde levensverwachting de afgelopen jaren sterk gedaald door andere factoren zoals drankmisbruik. De bevolkingsgroei is negatief (-0,38 procent) enerzijds door een dalend geboortecijfer en stijgend sterftecijfer. Anderzijds door emigraties naar het buitenland. Russen die in de jaren negentig terugkeerden uit andere voormalige sovjetrepublieken zorgden enige tijd voor een balans van de bevolkingsgroei, maar in 2004 is het immigratiesaldo gedaald.

Ongeveer 81 procent van de totale bevolking van Rusland bestaat uit Russen. De Russen zijn een Slavisch volk dat verwant is met de Slavische inwoners van Polen, Tsjechië , Slowakije, Slovenië en Bulgarije. De voorouders van de huidige Russen zijn waarschijnlijk afkomstig uit het gebied waar nu de Oekraïne en Wit-Rusland liggen. Verder wonen er verspreid over het enorme land nog belangrijke minderheidsgroepen waarvan de bekendste de Tataren (3,8 procent) en de Oekraïners (3,0 procent) zijn. Fins-Oegrische volken wonen in het noordoosten van het Europese deel, in het Wolga-Kamagebied en verder oostelijk. De Mongolen leven bij het Baikalmeer en de Kaspische Zee en de Toengoezen leven in het gebied tussen Jenisej en Lena, tussen Lena en de Zee van Ochotsk en in het stroomgebied van de Indigirka.

Communicatie

Post van Moskou en Sint-Petersburg naar Nederland doet er ongeveer anderhalve week over. Vanuit andere delen van Rusland worden brieven en kaarten eerst naar Moskou gestuurd en van daaruit naar Nederland. Je hoeft het adres niet in het Cyrillische schrift te noteren: Russen lezen veel beter het Latijnse alfabet dan wij het Russische.

Vanuit Rusland naar het buitenland telefoneren is niet goedkoop. Je kunt in de meeste hotels vanuit je eigen hotelkamer bellen (vaak erg duur). In bijna elk hotel vind je een businesscenter waar je met een kaart of munten kunt bellen. Ook zijn er telefooncellen van waaruit je direct naar het buitenland kunt bellen met telefoonkaarten, die verkrijgbaar zijn bij de hotelreceptie en in de metro. Tot slot kun je vanuit een cabine van het telefoonkantoor (meestal niet hetzelfde als een postkantoor) bellen. Je schrijft op een briefje waarheen je wilt bellen en hoe lang en gaat daarmee naar het loket. Je betaalt voor het aantal aangevraagde minuten en wacht totdat men Gollandija of Belgija roept en het nummer van je cabine. In de cabine kan het soms even duren voordat je iets hoort wanneer je de hoorn opneemt, men is dan nog aan het draaien. Heb je minder tijd verbruikt dan waarvoor je betaalde, dan kun je het resterende geld bij het loket terugkrijgen. Het internationale landennummer voor Rusland is 007; voor Nederland 0031 en voor België 0032. Toets om van Rusland naar het buitenland te bellen eerst een 8, vervolgens een 10 en dan de landencode.
Met een gsm kun je vanuit de hele regio Sint-Petersburg en Moskou naar Nederland of België bellen. Ook de grote steden langs de Transsiberische spoorlijn worden bestreken door het mobiele telefoonnet. Informeer voor vertrek bij je provider naar de mogelijkheden en kosten.
Ieder hotel beschikt over een businesscenter met mogelijkheid om te internetten. In de kleine steden openen steeds meer internetcafés hun deuren. Ook grote musea zoals de Hermitage of Tretiakov Gallery hebben een internetcafé.

Eten en drinken

De verscheidenheid aan klimaten en culturen in Rusland weerspiegelt zich in de keuken. De Russische keuken is zeer gevariëerd. Elke regio heeft zijn eigen tradities en smaken.
Een ontbijt in Rusland is stevig en uitgebreid, bestaat uit brood, worst, kaas, jam, ei en er wordt ook altijd een warm gerecht geserveerd, variërend van een bord pap tot rijst met een gehaktbal. Ook zijn er vaak de beroemde Russische pannenkoeken (bliny of oladji) met hartige vulling, honing of zure room.
Lunch en diner zijn beide warme maaltijden. De aardappelen, groente, vlees (kip of vis) is ook in Rusland bekend, maar nooit compleet zonder de vierde component: brood. Kaviaar is zonder twijfel het bekendste wat de Russische keuken heeft voortgebracht. Kip a la Kiev en natuurlijk de boeuf Stroganoff stammen uit het tsarenrijk van weleer, maar worden ook nu nog volop geserveerd. Verder zijn er heerlijke salades en een aantal stevige soepen zoals borsjtsj (bietensoep) en sjtsji (koolsoep), soljanka( rijke kruidige soep met vlees) en pelmeni, met vlees gevulde 'ravioli ' afkomstig uit Siberië, worden geserveerd in bouillon of met zure room.

In Rusland wordt voornamelijk thee gedronken. De nationale drank Russische wodka is over de hele wereld beroemd en wordt in restaurants niet per glas, maar per gram op de menukaart vermeld, waarbij 50 gram gelijk staat aan een glaasje. Een andere drank die nooit ontbreekt op een feestelijk gedekte tafel is sjampanskoje, de Russische champagne, die in de varianten zoet en ‘half zoet’ verkrijgbaar is. Een derde typisch Russische drank is kvas, een licht gegiste brooddrank die zeer smakelijk is en bovendien goed tegen de dorst. Wijn, bier en mineraalwater zijn overal verkrijgbaar, maar wijn is duur en het Russische mineraalwater smaakt anders dan bij ons omdat het veel mineralen bevat.

Het restaurant aanbod in de grote steden als Moskou en Sint Petersburg is groot: overal zijn eetgelegenheden, cafés en bars. De restaurants in het centrum zijn duurder en accepteren creditcards als betaalmiddel, ook beschikken ze over een Engelse menukaart en Engelssprekend personeel. Nette kleding is verplicht. In de meeste restaurants kun je Russische en Europese gerechten bestellen. Er zijn ook een aantal Georgische en Armeense restaurants, wat kleinere cafés en restaurants met lekkere en wat pittige gerechten van goede kwaliteit. Fastfoodketens zoals McDonalds en Pizza Hut zijn ruim vertegenwoordigd in de grote steden. Tevens zijn er kleine cafetaria, waar je staande een kop thee (tjai), koffie, en andere dranken of broodjes (boeterbrod) en de pannenkoeken kunt gebruiken. Van traditionele Russische gerechten kun je genieten in Elki-Palki. Dit is een restaurantketen van prima kwaliteit, goede (Engelssprekende) service, en bovendien niet duur. Het restaurant Drowa, naast het Rode Plein biedt zeer uitgebreide buffet van lekkere Russische maaltijden.

Feestdagen

Rusland kent tal van officiële feestdagen en herdenkingsdagen ter ere van het leger, de vloot, de luchtmacht, de brandweer, de politie enzovoort. Officiële feestdagen zijn: Nieuwjaarsdag (1 januari), Russisch-orthodox Kerstmis (6 en 7 januari), Internationale Vrouwendag (8 maart), Russisch-orthodox Pasen (april/mei), Dag van de Arbeid en viering van de lente (1 en 2 mei), Dag van de Overwinning van Tweede Wereldoorlog (9 mei), Onafhankelijkheidsdag van het sovjetsysteem (12 juni), Dag van de Verzoening (7 november) en Dag van de Grondwet (12 december).

Daarnaast zijn er de religieuze feestdagen zoals Goede Vrijdag, paasmaandag en Allerheiligen (1 november). In tegenstelling tot de westerse christelijke kerken, die een gregoriaanse kalender volgen, houden de Russisch- en Grieks-orthodoxe kerken zich aan de juliaanse kalender, die over het algemeen zo’n dertien dagen op de gregoriaanse kalender achterloopt. Het Russisch-orthodoxe kerstmis valt dus op 7 januari en niet op 25 december.
Pasen is veruit het belangrijkste feest. Op die dag begroeten de gelovigen elkaar met de groet: Christus is opgestaan!, waarop geantwoord wordt: hij is waarlijk opgestaan. Deze zin wordt voortdurend herhaald op het hoogtepunt van de middernachtmis op paaszaterdag, als de gelovigen met kaarsen een rondgang maken om de kerk. Russen eten met Pasen koelitch, zoet brood, waar ze pasjka op doen, een soort kwark met suiker, noten en rozijnen. Vaak wordt deze koelitch eerst nog door de priesters gezegend. Nieuwjaarsdag lijkt op kerst. Er worden liederen gezongen, geschenken gegeven en nieuwjaarsbomen versierd. De kinderen krijgen cadeautjes van Grootvadertje Vorst en het Sneeuwmeisje. En natuurlijk worden er traditionele gerechten gegeten zoals koetja (bessen, papaverzaadjes en honing) en kissel (een drank van veenbessenpulp).
De Dag van de Man (23 februari), vroeger Dag van het Sovjetleger was altijd een goede gelegenheid voor families om hun mannelijke leden geluk te wensen. Ook nu nog is dit feest populair, hoewel het geen officiële feestdag meer is.
In de maand juni is het in het noorden drie weken lang dag en nacht licht. De bewoners van Sint-Petersburg noemen deze periode de Witte Nachten. Gedurende deze periode vindt het witte nachten festival plaats. In de hele stad vinden opera, balletuitvoeringen en klassieke concerten in alle concertzalen van Sint-Petersburg plaats. Aan de oevers van de Neva is het 's nachts een drukte van belang, wanneer om 2.00 uur de bruggen worden opengezet. In dezelfde periode vindt het Pop- en Swingjazzfestival plaats. In de Petrus- en Paulusvesting zijn dan een groot aantal openluchtconcerten van lokale en internationale bands.

Gewoonten en gebruiken

Russen zijn gastvrije mensen en dat betekent letterlijk dat ‘het beste niet genoeg is voor de gast’. Zijn er gasten, dan komt er eten op tafel, op elk moment van de dag. Of dat nu thuis is of tijdens een treinreis is. Het aanbod wordt wel gezien als een graadmeter van de gastvrijheid. 'Noe, tsjem vas kormili?' ('En, wat kregen jullie voorgezet?'), is een gewone vraag als men ergens op bezoek is geweest. Belangrijk is dat je van alles iets proeft en altijd een tweede portie accepteert wanneer die wordt aangeboden. Weigeren wordt als een belediging opgevat. De gastheer en gastvrouw zullen hun gasten voortdurend aansporen om vooral maar veel te eten. Je maakt de kok een groot compliment door die aansporingen voor te zijn, en zelf al vast bij te vullen, zonder uitnodiging daartoe. Als je daarbij een gerecht over het hoofd ziet, wordt er al snel een quasi beledigde opmerking gemaakt, als 'Waarom eet je niets?' of 'Wat is er mis met mijn wortelsalade?'. Het is gebruikelijk dat het bord van de gast nog eens goed vol wordt geschept, ook al beweert die gast dat hij voldoende gegeten heeft. In zo'n geval word je toch geacht je bord leeg te eten. Over tafelmanieren hoef je je weinig zorgen te maken. Daar wordt in Rusland minder op gelet dan bij ons, ook als er gasten zijn. Het beste kun je het voorbeeld volgen van je tafelgenoten.

Aan een Russische tafel vloeit rijkelijk wodka, wat letterlijk watertje betekent. Het is de gewoonte om de glaasjes in een teug naar achteren te gooien. Ook hier geldt de regel weigeren is ongepast, je wordt gezien als een slappeling. De enigen die niet hoeven mee te drinken zijn de vrouwen. Er schijnt maar een acceptabel excuus te zijn om een borrel af te slaan, een maagzweer. Wil je geen afbreuk doen aan de sfeer van vertrouwen en goodwill, doe dan alsof je drinkt of beter nog drink een beetje. Sla niet in een teug je glas leeg maar neem kleine slokjes en zorg dat er wodka in je glas blijft staan zodat het niet bijgevuld kan worden.
Het drinken van wodka gaat meestal gepaard met het uitbrengen van toosten. De gewoonte wil dat de gastheer de eerste toost uitbrengt. Als je een toost wilt uitbrengen, hoor je op te staan. Met het toasten op je gastheer- en vrouw (twee aparte toosten), vrouwen in het algemeen, vrede en vriendschap of de Russische cultuur zul je altijd de harten van de Russen weten te winnen.

Kroegen zoals wij die kennen, zijn in Rusland nauwelijks te vinden. Als ze er al zijn, zijn ze vrijwel altijd in handen van een buitenlands biermerk. Russen kopen hun bier gewoon op straat. In talloze kleine kiosken staan de kratten bier hoog opgestapeld. Je geeft je geld via een klein luikje aan de verkoper en wijst Baltika of een van de vele andere merken aan. Anders dan wodka wordt bier in Rusland niet als een alcoholische drank gezien.

Meer informatie over culturele verschillen en omgangsvormen vind je in TE GAST IN Rusland (verkrijgbaar in boekhandel of direct via www.tegastin.nl).

Als je bij iemand thuis wordt uitgenodigd, neem dan een cadeautje mee. Eigenlijk gaat het niet zozeer om het geschenk maar om het idee. Een kleinigheid voldoet: een pakje thee, een kalender, snoepgoed of een fles wijn. Russen waarderen persoonlijke aandacht en vriendelijkheid; wat een geschenk in geld waard is interesseert ze niet.
Het is ook gebruikelijk om wat voor de kinderen mee te nemen. In Rusland is het een oud gebruik om de vrouw des huizes bloemen te geven, ook al is daar geen directe reden voor. Vergewis je er dan van dat het een oneven aantal is, want even aantallen zijn voor begrafenissen. Het is gebruikelijk om bij iemand thuis de schoenen uit te trekken, meestal krijg je pantoffels.

Vertrouwelijkheid en vriendschap staan bij de Russen hoog in het vaandel geschreven. Persoonlijke en openhartige communicatie eveneens. Formele gesprekken over koetjes en kalfjes zijn aan de Russen niet besteed. Op de vraag ‘Hoe gaat het?’, zal een Rus altijd eerlijk antwoorden hoe hij zich voelt. Wees ook niet verbaasd als volslagen onbekenden je in de nachttrein van Moskou naar Sint-Petersburg intieme details vertellen over hun persoonlijke leven. Maak je Russen deelgenoten van je persoonlijke zorgen en problemen, dan zul je snel vrienden maken. Vraagt iemand echter wat je van Rusland vindt, uit dan geen kritiek. Iedere openhartigheid kent haar grenzen. Russen zijn zeer vaderlandslievend maar ze klagen ook over het leven in hun eigen land. Van buitenlanders nemen ze dat soort kritiek echter niet in dank af.

Russen zijn gewend hun spullen met anderen te delen (sigaretten, voedsel en drinken) ook met vreemdelingen die in hetzelfde treincompartiment zitten.

Russische mannen zijn op straat en in het openbare leven hoffelijk tegenover vrouwen. Ze houden de deur open voor een dame, staan in het openbaar vervoer hun plaats af, laten vrouwen voor gaan en helpen vrouwen in hun jas. Dit wordt niet alleen van ze gewaardeerd, maar zelfs van hen verwacht. Trouwens ook ten opzichte van ouderen, gelden deze regels. Russische vrouwen zijn zeker geen huismussen. In tegendeel het merendeel van de vrouwen heeft een fulltime baan en bekleedt vaak hoge posities in bedrijven. Dit staat in contrast met het ideaalbeeld van het gezinsleven, waarbij de man gezinshoofd is en het laatste woord heeft.

Datsja’s zijn de weekendhuizen waar bijna iedere Rus in de stad van droomt. Sommige van die datsja’s lijken wel landhuizen, andere verwaarloosde schuurtjes met een lap grond eromheen. Vaak is er geen stroom of water maar dat versterkt het terug naar de natuurgevoel van velen. De moestuinen van de datsja vormen daarnaast een belangrijke voedselbron. Op vrijdagmiddag sluiten de kantoren op tijd en vindt er een tijdelijke trek van stad naar platteland plaats. In hun datsja’s voelen de Russen zich het best, een uitnodiging is blijk van vertrouwen en vriendschap.

Ook de banja, het badhuis, neemt een belangrijke plaats in het Russische leven in. Op het platteland is het nog steeds de manier om je lichaam schoon te houden. In de steden is het eerder een aangenaam tijdverdrijf waar je sociale contacten legt en ontspant. De banja is een soort sauna maar dan met een stenen oven.

Meer informatie over culturele verschillen en omgangsvormen vind je in TE GAST IN Rusland (verkrijgbaar in boekhandel of direct via www.tegastin.nl).

Klimaat

Europees Rusland heeft een landklimaat met koude winters, van november tot april, en warme zomers. De tussenseizoenen zijn betrekkelijk kort. De lente gaat gepaard met een zeer snelle dooi en duurt meestal niet langer dan een maand. In de nazomer, enkele weken in september, is het vaak bijzonder mooi weer. In Europees Rusland in de maanden juli en augustus is warm en zonnig. Door zijn noordelijke ligging heeft Sint-Petersburg een periode van ‘witte nachten’ rond 21 juni, waarin de zon ongeveer tien dagen lang nauwelijks ondergaat.

Klimaattabel:
De vier cijfers die telkens worden genoemd zijn van links naar rechts: de gemiddelde temperatuur in graden Celsius, aantal zonuren per dag, aantal dagen per maand met minimaal 1 mm-neerslag per dag en- de gemiddelde temperatuur van het zeewater

MOSKOU

Maand	T gem	Zon	Neerslag	T w
Januari	- 3	-	13	-
Februari	- 9	-	13	-
Maart	- 6	-	19	-
April	7	-	12	-
Mei	15	-	14	-
Juni	17	-	16	-
Juli	20	-	14	-
Augustus	18	-	9	-
September	14	-	6	-
Oktober	7	-	11	-
November	2	-	11	-
December	- 4	-	27	-

Landschap

Rusland bestaat voor een groot gedeelte uit een uitgestrekte vlakte die slechts onderbroken wordt door het Oeralgebergte, dat het land in twee ongelijke delen splitst. In het uiterste oosten en zuidoosten zijn de bergachtige streken van de Kaukasus (aan de oostelijke kust van de Zwarte Zee) en het oostelijke deel van Siberië. Het Rusland ten westen van het Oeralgebergte is overwegend vlak, hier liggen de steden Moskou en Sint-Petersburg. Ten zuiden van Moskou ligt het land van de donkere, humusrijke aarde, ‘zwarte aarde’ (tsjernozjom) die zeer geschikt is voor landbouw.
Rusland kent min of meer drie soorten landschap; de toendra, de taiga en de steppe. In het noorden liggen de uitgestrekte toendra’s die semi-permanent bevroren zijn. Behalve mos en korstmos groeit hier maar weinig. Zuidelijk van de toendra ligt de taiga, een brede band van naaldbomen die het hele midden van Rusland omspant. De meest voorkomende bomen zijn de lariks, de pijnboom, de spar en de den. De naalden en kegels die van de bomen vallen maken de grond zuur, waardoor het geen goede landbouwgrond is. Net als op de toendra is veel van de grond semi-permanent bevroren. Dat wil zeggen dat de grond tot op een kilometer diepte bevroren kan zijn. In de zomer smelt de toplaag en vormt door muggen vergeven moerassen. De taiga wordt opgevolgd door de steppen, een grote gordel van open grasland, die zich uitstrekt van de Zwarte Zee tot Mantsjoerije. Zuidelijk van de steppe is het landschap gedeeltelijk woestijnachtig. In deze zanderige grond groeit maar weinig, tenzij ze wordt bevloeid door de nabijgelegen rivier de Wolga.

Religie

Ongeveer 82 procent van de bevolking in Rusland is christen. Naast de Russisch-orthodoxen zijn er rooms-katholieken (vooral in Moskou en Siberië), baptisten, joden en moslims (voornamelijk soennitische Tataren, Basjkiren en Tsjetsjenen). Onder de nomadenvolken in Siberië, vooral onder de Kalmukken, bevinden zich aanhangers van het boeddhisme. De meeste Mari en een deel van de Oedmoerten zijn animisten en shamanisten.

De Russisch-orthodoxe Kerk is gesticht door de Vladimir I van Kiev die met Anna, de zuster van de Byzantijnse keizer, wilde trouwen. Omdat hij heiden was, kreeg hij geen toestemming en liet zich in 988 bekeren tot het christelijke orthodoxe geloof. De Russisch-orthodoxe kerk nam de riten van Byzantium over, maar bleef zich bedienen van de Slavische taal. In 1448 verklaarde de Russisch-orthodoxe kerk zich onafhankelijk van de Grieks-orthodoxe kerk. Tijdens en na de Russische Revolutie van 1917 werd de vrijheid van geloof in Rusland steeds verder aan banden gelegd en werden priesters, bisschoppenen en gelovigen gevangen genomen. In 1938 waren bijna alle kerken in de Sovjet-Unie gesloten. In 1961 trad de Russisch-orthodoxe kerk toe tot de Wereldraad van Kerken en na 1990 mochten er weer nieuwe kerken en kloosters gebouwd worden. Ook het godsdienstonderwijs werd weer mogelijk en de scheiding tussen kerk en staat is in 1997 officieel in de wet vastgelegd.

De leider van de Russisch-orthodoxe kerk is de patriarch, die aan het hoofd staat van alle kerken en congregaties in Rusland, priesters en bisschoppen benoemt en wetten uitvaardigt op het gebied van liturgie en het geloof. De patriarch heeft echter geen politieke functie. Veel van de liturgie en riten van de Russisch-orthodoxe kerk komen overeen met die van de andere orthodoxe kerken, zoals de Grieks-orthodoxe kerk. Zo slaan Russisch-orthodoxen ook een kruis van het voorhoofd, via de rechterschouder naar de linkerschouder. Orthodoxe kerken benadrukken de vergoddelijking van de wereld en de opstanding van Christus, terwijl katholieken en protestanten de nadruk leggen op verzoening van de schuld aan het kruis en de vergeving.

Russisch-orthodoxe kerken hebben bijna dagelijks een kerkdienst, die meestal om 18.00 uur begint en ongeveer twee uur duurt. Op zondagen en kerkelijke feestdagen is er ook vroeg in de ochtend een dienst. Vrouwelijke bezoekers worden geacht in de kerk een hoofddoek om te slaan. Mannen mogen juist geen hoofddeksel dragen en niet met hun handen in hun zakken staan. Tijdens de dienst is er nauwelijks gelegenheid om te gaan zitten, maar je mag je wel vrij tussen de gelovigen begeven. Tijdens een Russisch-orthodoxe dienst wordt dikwijls prachtig gezongen. Door een gift in de daartoe bestemde bus, het kopen van kaarsen of snuisterijen in het winkeltje achterin de kerk, steun je de lokale geloofsgemeenschap.

Taal

In Rusland is de officiële taal het Russisch.Tegenwoordig spreken steeds meer mensen een beetje Engels en veel restaurants en cafés hebben ook een Engelse menukaart. Russen waarderen het zeer als je een paar woorden Russisch spreekt. De meeste Russen zullen hun best doen om je te helpen wanneer je de weg vraagt. Als je de Russische taal niet beheerst is het verstandig om van tevoren op zijn minst het alfabet te bestuderen. Het Cyrillisch schrift, waarin het Russisch geschreven wordt, vertoont sterke gelijkenissen met het Grieks schrift en enige kennis hiervan is in de metro van Moskou en Sint-Petersburg handig. Russen stellen het erg op prijs als je een paar woorden in het Russisch kunt zeggen.

Goedemorgen: Do-bro-je oe-tra
Goedemiddag: Do-bry djen
Goedenavond: Do-bry vje-tsjer
Welterusten: Spo-koj-noj no-tsjie
Hallo!: Zdravst-voej-tje!
Hoi! (informeel): Prie-vjet!
Tot ziens: Do swie-da-nie-ja
Tot ziens (informeel): Pa-ka!
Hoe gaat het?: Kak dje-la?
Met mij gaat het goed: Nie-tsje-wo
Dat is goed: Cha-ra-sjo / (informeel) Lad-no
Hoe heet jij?: Kak te-bja za-woet?
Ik heet…: Mien-ja za-woet…
Aangenaam kennis te maken: O-tsjen prie-jat-na
Waar komt u / kom jij vandaan?: At-koe-da wy / ty?
Ik kom uit Nederland / België: Ja iz Gol-lan-dii / Bel-gii
Ik spreek geen Russisch: Ja nje go-vo-rjoe po-roes-kie
Kunt u Engels / Duits spreken: Wy go-vo-rie-tje po-an-glies-kie / po-nie-mets-kie?
Oma: Ba-boesj-ka, niet te verwarren met:
Russisch houten poppetje: Ma-trosj-ka

Ja: Da
Nee: Njet
Alstublieft: Pa-zja-loes-ta
Dank u wel: Spa-sie-ba
Sorry: Iez-wie-nie-tje
Wilt u het opschrijven?: Za-pie-sjie-tje pa-zja-loes-ta
(Dat is) mooi / geweldig!: Prie-kras-na!
Waar is / zijn?: Gdje?
Hotel: Gos-tie-nie-tsa
Hotelkamer: No-mjer
Sleutel: Kljoetsj
Toilet: Toe-a-let

Hoe heet dit in het Russisch?: Kak è-ta po-roes-kie na-zi-wa-jet-sa?
Hoeveel kost dit?: Skol-ka sto-it?
Dat is duur: è-ta do-ro-ga
Dat is goedkoop: è-ta djo-sje-wa
Postkantoor: Potsj-tampt
Postzegel: Mar-ka
Restaurant: Res-ta-ran
Heeft u een menukaart?: Oe was jest men-joe?
Kan ik iets eten / drinken?: Ja by cho-tje-la sjto-to po-koe-sjat / piet
Ontbijt: Zav-trak
Middageten: O-bjed
Avondeten: Oe-zjen
Water: Wa-da (wodka is hiervan het verkleinwoordje)
Een klein beetje: tsjoet-tsjoet
Water met prik: Ga-zi-ro-wan-na-ja wa-da
Water zonder prik: Wa-da bjez ga-za
Water met ijs: Wa-da c ljdom
Water zonder ijs: Wa-da bjez ljda
Bier: Pie-wa
Wijn: Wie-no (rood: kras-no-je, wit: bje-lo-je)
Kwas: Kwas (heel licht bier van oud brood)
Koffie: Kof-je
Thee: Tsjaj
Melk: Ma-la-ko
Suiker: sa-char
Eet smakelijk!: Prie-jat-na-wa a-pe-tie-ta
Lekker!: Vkoes-na!
De rekening, alstublieft: Sjot, po-zjal-sta

1: a-djin
2: dwa
3: tri
4: tsje-ty-rje
5: pjatj
6: sjest
7: sjem
8: wo-sjem
9: dje-vit
10: dje-cit

Praktische informatie

Ambassades

Ambassade van Rusland in Nederland
Andries Bickerweg 2, 2517 JP Den Haag
T 00 31 (0)70 345 13 00/ 346 88 88
F 00 31 (0)70 361 79 60
I www.netherlands.mid.ru

Ambassade van Rusland in België
De Frelaan 66, 1180 Brussel/Ukkel
T 00 32 (0)2 374 3400
F 00 32 (0)2 374 2613
I www.brussels.rusembassy.org

Nederlandse ambassade in Rusland
Kalashny pereulok 6, 131000 Moskou
T 00 7 495 797 2900
F 00 7 495 797 2904
I www.netherlands-embassy.ru

Belgische ambassade in Rusland
Ulitsia Malaya Moltchanovka 7, 121069 Moskou
T 00 7 495 780 0341
F 00 7 495 780 0342
I www.diplomatie.be/moscownl

Bagage en kleding

We adviseren je om de bagage mee te nemen in een rugzak (met binnenframe) of in een weekendtas. Een koffer raden we af. Het gewicht van je bagage kan meestal beperkt blijven tot maximaal tien kilo per persoon.

Wat betreft je kleding raden we je aan om praktische kleding mee te nemen die zich makkelijk laat combineren (laag over laag). We vragen je om in je kledingkeuze respect te tonen voor de lokale cultuur. Het dragen van korte broeken en t-shirts is hier echter geen probleem, behalve bij het bezoeken van kloosters en kerken.

Denk bij het samenstellen van je bagage aan bijvoorbeeld: waterfles, naaigerei, wasmiddel, universeel geldige verloopstekker, reisgids, pet, voldoende fotomateriaal, toiletartikelen, badslippers, zwemkleding, wekker, schrijfgerei, beker.

Electriciteit

De netspanning in Rusland is 220 volt. Daarnaast is er in treinen en sommige hotelbadkamers een 110 volt aansluiting. Stopcontacten zijn hetzelfde als in Nederland en België, al kun je in een enkel geval een stopcontact treffen waar alleen platte stekkerpinnetjes in passen. Een adapter is dus niet nodig, maar een verloop- of wereldstekker kan handig zijn. Kijk voor meer informatie over voltage en gebruikte stekkers op de website www.kropla.com.

Fooien

In de kleine lokale eettentjes op het platteland verwacht men geen fooi. In restaurants in steden als Moskou en Sint-Petersburg is een fooi van 10 procent gebruikelijk. Ook buschauffers, bewaaksters van de garderobe (vaak gepensioneerden die wat bijverdienen) stellen een fooi op prijs.

Fotografie

Over het algemeen vinden de Russen het geen probleem om gefotografeerd te worden. Maar als je mensen fotografeert doe het dan met respect. Vrouwelijke bouwvakkers worden liever gefotografeerd in flatteuze kleding en kunnen soms heftig protesteren tegen je onbarmhartige camera. Het gebruik van fototoestel of videocamera in musea en bij bezienswaardigheden is bijna overal toegestaan, maar er moet vaak wel extra voor betaald worden. Flitsen is in kerken en musea meestal niet toegestaan.

Het is verboden om strategische objecten zoals bruggen, militaire objecten en grensposten te fotograferen.

Meer informatie over reisfotografie vind je in het boekje: ‘Fotograferen onderweg’ van Frank Muller. Ben je van plan om digitaal te fotografen, dan zijn de boekjes ‘Digitaal fotograferen onderweg en ‘Digitaal fotograferen zonder handleiding’ van Peter de Ruiter aan te raden. Ook op www.digitaalopreis.nl vind je de nodige tips en adviezen.

Tweedaagse fotocursus
Fotografie neemt een belangrijke plaats in voor veel reizigers. Het is fantastisch magische momenten, contacten met mensen, prachtige monumenten en bizarre situaties vast te leggen. En ze vervolgens bij thuiskomst als een blijvende herinnering in te plakken, aan de muur te hangen of te verspreiden via het internet. Koning Aap organiseert enkele keren per jaar een tweedaagse fotocursus waarin zowel een inleidende technische- als een beeldende kant zit. Voor meer informatie klik hier.

Geldzaken

De munteenheid in Rusland is de roebel (RUB). Voor een euro ontvang je 45 roebel (september 2009). Kijk voor de actuele wisselkoers op: www.oanda.com/convert/cheatsheet

Op de internationale luchthaven van Sint Petersburg kun je met alle betaalmiddelen terecht. Contante euro’s kun je wisselen bij banken of wisselkantoren (obmen valjoeti). Oud uitziende of gescheurde biljetten kunnen geweigerd worden.

In de steden zijn pinautomaten overal aanwezig waar je roebels kunt pinnen. De bankautomaten bevinden zich bij vrijwel elk metrostation, verschillende plaatsen op straat en vaak ook in hotels. Met een creditcard kun je in hotels, restaurants en in de winkels betalen. Contant geld opnemen met een creditcard kan alleen in de grote hotels en je betaalt daar commissie over. Het wordt sterk afgeraden om zwart te wisselen.
Banken zijn vaak van maandag tot en met vrijdag van 9.00 tot 12.00 uur geopend, wisselkantoren houden de winkelopeningstijden aan van 10.00 tot 19.00 uur en zijn vaak ook op zaterdag en zondag geopend.

Gezondheidsvoorschriften

Voor de actuele stand van zaken verwijzen we naar www.lcr.nl, de website van het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering (LCR) dat de richtlijnen uitgeeft voor vaccinaties en preventie van malaria. Je kunt ook bellen met de Landelijke Vaccinatielijn voor Reizigers (0900-9584), circa € 0,45 per minuut. Reizigers uit België vinden vergelijkbare informatie op www.itg.be, de website van het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen.
Voor een advies op maat word je aangeraden vier tot zes weken voor vertrek contact op te nemen met je huisarts, de Reisdokter, een vaccinatieafdeling van de GGD, het Tropencentrum AMC in Amsterdam of Travel Clinic Havenziekenhuis in Rotterdam. Laat bij een bezoek altijd de geplande reisroute zien.

Neem een kleine reisapotheek mee met daarin o.a. jodium, pleisters, sterilon en middelen tegen koorts, diarree, verstopping, insectenbeten, zonnebrand en eventueel een middel tegen reisziekte. Denk ook aan een tekentang, thermometer (onbreekbaar), ORS (Oral Rehydration Salts, tegen uitdroging) en vitaminetabletten. Voor de hygiëne op reis o.a. een flesje desinfecteergel (daarmee kun je zonder water en zeep je handen wassen), ontsmettingsdoekjes en condooms. Bovenstaande lijst is niet volledig, raadpleeg voor meer informatie over gezondheidsrisico's en de te nemen voorzorgsmaatregelen voor en tijdens de reis de website van Tropenzorg (www.tropenzorg.nl) of ga langs bij je huisarts, apotheek of vaccinerende instelling.

Zorg dat je tijdens de reis het vaccinatieboekje en bloedgroepgegevens bij je hebt. Handig om mee te nemen is het Europees medisch paspoort, een document waarmee je in urgente situaties veel problemen kan voorkomen. Het paspoort is opgesteld in elf talen, waardoor de hulpverlener (in het buitenland) eenvoudig de gegevens van de patiënt, zijn of haar ziekten, aandoeningen en medicijngebruik kan opzoeken. Ook is vermeld wie de behandelende arts is en wie er in dringende gevallen gewaarschuwd kan worden. Het medisch paspoort is onder andere verkrijgbaar bij huisarts, de Reisdokter, apotheek en GGD.
Meer informatie vind je op internet, bijvoorbeeld op: www.gezondopreis.nl.

Invoerbepalingen

Volwassenen mogen per persoon 200 sigaretten, 1½ liter sterke drank, 2 liter wijn, 2 fototoestellen, 1 film- of videocamera, 1 laptop, 1 draagbare radiocassetterecorder en parfum voor eigen gebruik invoeren. Invoer van verse bloemen, fruit, groente en vlees is niet toegestaan. Ook is er een invoerverbod op drugs, wapens en pornografie.
De uitvoer van bepaalde antiquiteiten en bijzondere kunstvoorwerpen is verboden. In antiekwinkels ontvang je bij aankoop een certificaat voor uitvoer. Vraag er zonodig zelf om. Bewaar de aankoopbewijzen van alle waardevolle artikelen die je in Rusland gekocht hebt, zodat je deze bij uitvoer aan de douane kunt overleggen. Bij vertrek uit Rusland vul je een declaratieformulier in als je bijzondere kunstvoorwerpen, antiek-artikelen etc.gekocht hebt. Deze dient ingeleverd te worden bij de douanebeambte. Geef de aankoopbewijzen niet af aan de Russische douane, want ook de Nederlandse en Belgische douane kunnen er naar vragen.

Voordat je de Russische douane passeert, dien je een declaratieformulier in te vullen. Dit formulier wordt meestal in het vliegtuig of de trein aan je overhandigd. Anders vind je het op het vliegveld. Hierop moet je aangeven buitenlandse valuta, indien je meer dan 10000 euro of 10000 dollars bij je hebt, kostbare sieraden etc.. Indien je niets aan te geven hebt (nothing to declaire) hoef je geen declaratieformulier in te vullen en kun je de douane gewoon passeren via de zogeheten groene zone.
Russische roebels mogen niet ingevoerd of uitgevoerd worden.

Tijdsverschil

Rusland strekt zich uit over elf tijdzones. Bij officiële zaken zoals treintijden wordt altijd Moskoutijd aangehouden. In het grootste deel van Europees Rusland, dus ook in Moskou en Sint-Petersburg, is het twee uur later dan in Nederland of België. Evenals in de rest van Europa is hier sprake van winter- en zomertijd. De ingangsdata vallen samen met die van de rest van Europa.

Veiligheid

In de centra van grote steden is het redelijk veilig. Er is de nodige bewaking in en rond winkels en hotels, vaak in burger met een bobbel onder hun oksel, maar net zo vaak in bijzonder herkenbaar gevechtstenue. Wel moet je in Rusland oppassen voor kleine criminelen. Tassen, rugzakken en fototoestellen zijn een gewilde prooi. Drukke plaatsen als markten, winkelstraten metro zijn favoriet bij zakkenrollers. Als je 's avonds op pad gaat is het verstandig om in je hotel te informeren welke gebieden je beter kunt mijden. Pas verder op in het verkeer. Russische automobilisten rijden roekeloos en hebben de neiging om verkeerslichten, snelheidsgeboden en zebrapaden te negeren.
Geld en belangrijke papieren kun je beter op je lichaam dragen, bijvoorbeeld in zakjes aan de binnenkant van je kleding of in een geldbuidel. Verdeel geld en documenten over verschillende plaatsen en meer personen. Stop een klein geldbedrag in je portemonnee zodat je niet al je geld kwijt bent als je zakken gerold worden. Laat geen geld of kostbare zaken slingeren in je hotelkamer. Draag foto- en filmapparatuur in een tas of rugzak, en loop niet te koop met sieraden. Maak kopieën van belangrijke reisdocumenten zoals het paspoort, visa, vliegtickets en verzekeringspapieren. Je kunt deze gegevens ook scannen en naar je eigen mailadres sturen zodat je er in elk willekeurig internetcafé over kunt beschikken.

Voor actuele informatie over de veiligheid in Rusland kun je je wenden tot het ministerie van Buitenlandse Zaken, algemene informatie: tel. 070-3486789; voor reisadviezen: tel. 070-34847600 of website: www.minbuza.nl onder ‘reizen en landen’. Ook op de website van het Belgische ministerie van Buitenlandse Zaken www.diplomatie.be vind je nuttige reisadviezen.

Winkelen en openingstijden

De openingstijden van winkels en musea zijn in Rusland variabel. De meeste musea zijn open van 10.00 tot 18.00 uur. De kassa blijft open tot een half uur voor sluitingstijd. Ieder museum is een vaste dag per week en een dag in de laatste week van de maand gesloten. Winkels zijn in de regel van maandag tot en met zaterdag van 10.00 tot 19.00 uur geopend, levensmiddelenwinkels van 8.00 tot 20.00 uur en warenhuizen van 8.00 tot 21.00 uur. Veel winkels sluiten voor de middagpauze van 13.00 tot 14.00 uur of van 14.00 tot 15.00 uur. In Moskou en Sint-Petersburg zijn ook winkels die 24 uur per etmaal geopend zijn.

Landinformatie:

Mongolie

Bevolking

Mongolië heeft een oppervlakte van 1.565.000 km² (38 maal Nederland en 51 maal België) en telt ongeveer 2,6 miljoen inwoners. De bevolkingsdichtheid is gemiddeld anderhalf persoon per vierkante kilometer, één van de laagste ter wereld. Daarentegen grazen er ruim dertig miljoen schapen, geiten, koeien, paarden, rendieren, kamelen en yaks op de steppe.
Ongeveer de helft van de bevolking leidt een nomadisch bestaan. In kleine groepen trekken ze over de eindeloze steppe en wonen in gers, grote ronde tenten. Twee keer per jaar wordt er verhuisd naar een winter- en een zomerstandplaats om zo het vee de beste overlevingskansen te geven. Het nomadenbestaan op de steppe hangt nauw samen met het welzijn van de kuddes. Zonder vee is het bestaan op de steppe onmogelijk. De dieren leveren niet alleen melk- en vleesproducten en de huiden voor kleding, maar ook de mest die als brandstof voor kachels dient. Tijdens de enorme kou van de rampenjaren 1999, 2000 en 2001 kwam bijna tien miljoen stuks vee om door bevriezing, ondervoeding en uitputting. Veel nomaden verloren hun inkomstenbron en vertrokken naar de stad. Deze nieuwkomers hebben geen geld voor dure appartementen en zetten daarom hun ger in de buitenwijken van de stad op. Rondom Ulaanbaatar ontstonden uitgebreide ger-districten. De werkeloosheid onder die nieuwkomers is hoog en het leven in deze districten is niet erg gezond vanwege de extreme luchtvervuiling en het gebrek aan water en medische zorg.

Mongolië heeft een vrij jonge bevolking, meer dan de helft is jonger dan 21 jaar. Dat is te danken aan het beleid van de overheid dat sinds het ontstaan van de Volksrepubliek wordt gevoerd. Moeders met vijf kinderen krijgen een medaille en een geldprijs uitgereikt, moeders die een achtste kind baren krijgen zelfs een tweede medaille. Sinds 1990 is de toegankelijkheid van de gezondheidszorg drastisch gedaald, de kraamsterfte verdubbelde en het aantal seksueel overdraagbare ziektes zoals HIV-besmettingen is sterk in opmars. De Mongoolse bevolking is relatief goed opgeleid: vrijwel iedereen kan lezen en schrijven. Sinds de onafhankelijkheid in 1990 gaat dit echter sterk achteruit. Veel scholen op de steppe sluiten hun deuren in de winter omdat ze geen middelen hebben de klaslokalen te verwarmen.

Het merendeel van bevolking (ongeveer 85 procent) behoort tot de Khalkh. Ongeveer 7 procent heeft een Centraal-Aziatische herkomst zoals Kazachen die in het westen van Mongolië leven. Ook de Kazachen leven in vilten gers maar ze zijn in tegenstelling tot de Khalkh een islamitisch volk. Verder wonen er nog enkele Tungusen (5 procent) en andere zoals Chinezen en Russen. De kleinste etnische groep is de Tsaatan, de ongeveer 200 stamleden leven als rendierherders in het uiterste noorden van het land.

Communicatie

In vroeger tijden had Mongolië al een geavanceerd postsysteem, waarbij ruiters als koeriers functioneerden. Er wordt gezegd dat in de hoogtijdagen het slechts elf dagen kostte om een belangrijke brief van Mongolië naar Europa te transporteren. Dat lukt de posterijen tegenwoordig niet meer: over het algemeen moet je toch op minimaal twee weken rekenen, maar het kan ook een aantal weken langer zijn. Als er haast of zekerheid gewenst is, is het verstandig gebruik te maken van een express service zoals DHL of EMS. Het centrale postkantoor, waar u voor de meeste postzaken terecht kunt, bevindt zich op de hoek van de Vredesavenue en het Sukhbaatarplein.
Voor verzending naar Mongolië toe, moet u er rekening mee houden dat er geen officiële huisbezorging bestaat. Er wordt enkel bij postbussen bezorgd, behalve als er gebruik wordt gemaakt van een express service. Deze kunnen over het algemeen juist weer niet bij postbussen bezorgen, omdat er een handtekening ter bevestiging nodig is.
Voor de verzamelaars is er in Mongolië een grote collectie van de meest uiteenlopende postzegels, van ruiters uit de tijd van Djengis Khaan tot en met ruimteschepen en prinses Diana.

In Ulaanbaatar struikel je tegenwoordig bijna over de goedkope internetcafés en internationale telefoneerwinkels. Op de Vredesavenue zijn er verschillende te vinden, en een prettige, simpelweg Internet Center geheten, zit op de straat van het Staatswarenhuis naar het circus. De verbindingen zijn over het algemeen niet erg snel en stabiel.
Mobiel bellen met uw Nederlandse of Belgische simkaart is bij de meeste abonnementen niet mogelijk. Wel kunt u voor ongeveer twaalf euro een lokale MobiCard simkaart kopen o.a. op de derde verdieping van het Staatswarenhuis. Hiervoor kunt u op vele plekken in de stad pre-paid opwaardeerkaarten kopen. Vergeet niet bij aankoop meteen te vragen om het opwaardeermenu in het Engels in te stellen, dat kan u een hoop giswerk besparen. Met deze simkaart heeft u bereik in de meeste steden en grotere plaatsen van Mongolië, maar niet op het platteland. Alleen dure satelliettelefoons hebben in heel Mongolië bereik.
Wanneer u vanuit Mongolië naar huis wilt bellen, moet u goed uitkijken welk internationaal toegangsnummer u gebruikt. De nationale telefoonmaatschappij gebruikt 001, maar vooral bij de goedkope belkaarten is er veel variëteit. De internationale code voor Nederland is dan 31, voor België 32 gevolgd door het netnummer zonder de eerste 0. Een nummer in Amsterdam zou bijvoorbeeld kunnen beginnen met 001 31 20. Voor telefoneren naar Mongolië met KPN draait u eerst 00 976, maar er zijn op het internet een groeiend aantal goedkope aanbieders te vinden die andere codes hanteren.

Eten en drinken

Het Mongoolse dieet wordt wel als elementair omschreven en in onze westerse ogen zijn de basisingrediënten inderdaad vaak vrij beperkt. Vanuit een traditie van nomadische veehouders met nauwelijks landbouw zijn dieren de belangrijkste leveranciers voor bestanddelen van zowel eten als drinken: soep van schapenvlees, wodka gedestilleerd uit koeienmelk, yoghurtkoekjes, deegballetjes van schapen- of geitenvlees, gefermenteerde paardenmelk (airag) etc. Met de beperkte ingrediënten is het bewonderenswaardig hoe smaakvol het soms geserveerd kan worden. Vaak is het wel een stuk vetter dan wij gewend zijn. Gerechten als tsuivan, gestoomde en gebakken noedels met rund- en schapenvlees en goulash zijn populair. Een aantal pasta gerechten waaronder buuz, een gestoomde vorm van ravioli, wordt tijdens feestdagen zoals het Mongoolse nieuwjaar gereserveerd.
Thee wordt in een mengsel van water en melk gekookt en regelmatig met zout gedronken. Alcohol, zowel traditioneel Mongools als geïmporteerde dranken zijn op de steppe volop te krijgen. Bier is duurder dan wodka. Khan Bräu en Chinggis Beer worden voornamelijk in bars en restaurants geschonken.
In Ulaanbaatar zijn er veel kleine kantines die een variëteit aan Mongoolse eten serveren. Voor de iets minder getrainde maag zijn er ook restaurants op westerse leest geschoeid die Mongoolse specialiteiten aanbieden op een wat toegankelijker manier. Overigens wordt de keuze in restaurants in Ulaanbaatar steeds uitgebreider en gevarieerder, zowel wat betreft de kwaliteit als land van oorsprong. Chinese en lekkere maar vaak pittige Koreaanse restaurants zijn er in overvloed. Maar je kunt jezelf tegenwoordig ook verwennen met een Italiaanse, Franse, Duitse, Indiase, Thaise en zelfs Mexicaanse maaltijd. Vooral deze gelegenheden geldt overigens wel dat ze moeten roeien met de soms nog beperkte riemen die ze hebben. Je favoriete gerecht kan dus net iets anders smaken dan verwacht.

De Chinese keuken is enorm gevarieerd en kent vele soms buitenissige lekkernijen. Kenmerkend is dat alles wat eetbaar is, ook gegeten wordt. Grofweg kun je China in vier culinaire regio’s verdelen: de pittige westelijke keuken van de provincies Sichuan en Hunnan, de zuidelijke subtropische keuken van Guangxi, Xishuangbanna en Yunnan, de noordelijke keukens van Beijing en Mongolië en de subtiel gekruide keuken van Shanghai en Shandong. In het noorden is de keuken grotendeels gebaseerd op tarwe. Jiaozi ( kleine noedelzakjes gevuld met vlees of groente) en gebakken of gestoomde broodjes vormen het basisvoedsel. Verder veel kip, rund-, schapen- en lamsvlees met ui, prei, kool en komkommer. De Mongoolse hotpot en Beijing Eend zijn de meest bekende gerechten uit deze streek. Een echt eenddiner betekent dat alle onderdelen van de eend geserveerd worden. De voorgerechten zijn schalen met eendenvoetjes, eendentongetjes, eendenhartjes en eendenlevertjes. Alles op een verschillende wijze bereid: gestoomd, gebakken, gefrituurd en geroerbakken. Het hoofdgerecht is de stukjes vel van de eend met flink wat vet en een klein stukje vlees eraan. Deze worden gerold in een dun pannenkoekje samen met lente-uitjes en pruimensaus en vervolgens uit de hand gegeten. Het geheel wordt afgesloten met een soep van het eendenkarkas.

Eten doe je in China met eetstokjes een gewoonte die uit ongeveer 2000 v. Chr. stamt. In die tijd was in China gebruikelijk om grote stukken vlees in bronzen potten te koken en stoven. In het westen daarentegen werd het vlees meestal geroosterd waardoor het harder werd en een mes nodig was om het vlees te snijden, later een vork om het vlees van het been los te trekken. Het eten met stokjes is in principe niet moeilijk, alle ingrediënten zijn zo bereid dat ze aan tafel niet gesneden hoeven worden. En anders mag je slurpen. Het is een teken dat je geniet van de lekkernijen. Knoeien op tafel, omdat je het eten met stokjes nog niet zo goed beheerst, is niet erg. Gewoon laten liggen, het is niet zo hygiënisch om het alsnog op te pikken. Ook kun je botjes of graatjes op tafel of op de grond gooien. Spelen met stokjes is onbeleefd, evenals de stokjes rechtop in de rijstkom steken. Eetstokjes krijg je in iedere eetgelegenheid, zelfs bij de kleinste straatstalletjes. Wil je zeker zijn dat ze echt schoon zijn, zorg dan dat je zelf altijd een eigen setje bij je hebt.

In Beijing heb je naast de talrijke restaurants en kleine eetlokalen ook de gelegenheid om op straat te eten. Sinds het begin van de economische hervormingen mogen de Chinezen weer hun eigen zaak hebben. Het resultaat is straten en pleinen vol met eetstalletjes die vooral 's avonds voor gezellige drukte zorgen. Het eten is er over het algemeen betrouwbaar omdat de gerechten, zoals overal in China, onder hoge temperatuur in een wok klaar worden gemaakt. Bestellen doe je door de verschillende ingrediënten aan te wijzen. Of bij andere gasten op het bord kijken en vervolgens aanwijzen wat je lekker lijkt. In Beijing vind je fastfood restaurants waar je hamburgers en pizza kunt kopen. Ook zijn restaurants met een internationale keuken zoals Italiaans, Indiaas, Japanse en Mexicaans.

Feestdagen

De belangrijkste dagen van het jaar zijn voor de meeste Mongoliërs het Nadaam Festival. Van 11 tot en met 13 juli zijn er wedstrijden in de traditionele sporten worstelen, boogschieten en paardenraces. Het Mongools Nieuwjaar Tsagaan Sar wordt, afhankelijk van de maankalender, in januari of februari gevierd en valt meestal samen met het Chinees en Tibetaans Nieuwjaar. Het is een feest om de familiebanden aan te halen en respect te betuigen aan de ouderen. Tijdens deze dagen worden er veel traditionele gerechten en drank genuttigd, met name buuz, met schapenvlees gevulde deegzakjes, en airag, de licht alcoholische gefermenteerde paardenmelk.
Een belangrijk festival dat sinds kort weer wordt uitgevoerd is de boeddhistische maskerdans Tsam. Aan het eind van de zomer, in augustus of september, worden er bij het Amarbayasgalant klooster in de Selenge provincie en het Dashchoiling klooster in Ulaanbaatar weer dansen opgevoerd. Recentelijk hebben enkele kloosters na een onderbreking van zestig jaar ook weer een Maidar (of Maytreya) processie gehouden. Hierbij wordt een beeld van de Boeddha van de Toekomst in een optocht rondgedragen. De processie vindt onder ander plaats bij het Gandan klooster en Daschoiling klooster.

Mongolië kent naast de traditionele en religieuze festivals ook nationale feestdagen en feestdagen uit de socialistische periode al hebben ze er wel een nieuwe invulling aan gegeven. Dat geldt overigens ook voor westerse feesten. Voorbeelden van sovjetfeestdagen zijn de Dag van de Vrouw (8 maart) en Dag van de Soldaat (18 maart), wat tegenwoordig wordt geïnterpreteerd als de dag van de man. Wat betreft de invulling zijn deze dagen te vergelijken met onze moeder- en vaderdag. Belangrijke nationale feestdag is uiteraard Onafhankelijkheidsdag (26 november).

Gewoonten en gebruiken

Mongoliërs hebben vaak een opmerkelijke combinatie van beleefdheid en directheid, die samenhangt met het leven in de steppe. Maar ook in de stad heb je vaak met deze directheid te maken. In winkels en bij bussen staan mensen zelden in een rij. Wie het slimst is, is het eerste aan de beurt.

Als je een bezoek brengt aan een ‘ger’ zal de familie het bijzonder waarderen wanneer je rekening probeert te houden met hun omgangsvormen. Bij aankomst kun je beter niet op de deur kloppen. Roep van tevoren wel even ‘nokhoi khor’. Vrij vertaald betekent het mag ik binnen komen maar de directe vertaling is 'hou de hond vast'. En dit is geen overbodige luxe aangezien vrijwel elke nomadische familie wel een agressieve hond in dienst heeft ter bescherming van het vee. Begroet de mensen altijd met het vriendelijke ‘sain bainuul’ maar herhaal het niet een tweede keer want dat vindt men vreemd. Ook is het niet gepast om op de drempel te blijven staan of over de drempel heen te groeten. En ben je eenmaal binnen, ga dan niet tegen een pilaar aanleunen. Als je gaat zitten, doe je er goed aan om in de gaten te houden dat je de benen niet in de richting van een ander persoon of het huisaltaar strekt. Verder is het niet gebruikelijk om iemands hoofd aan te raken.

Als je iets aangeboden krijgt, verwacht men dat je het aanneemt, ook al is het maar een klein beetje. Gebruik daarvoor de rechterhand, waarbij je de arm eventueel ondersteunt met je linkerhand. Houd een kopje onder vast en niet bij de bovenrand. Als er voedsel op de grond staat, let er dan op dat je er niet overheen stapt, erg onbeleefd. Als je sterke drank krijgt aangeboden, kun je volstaan met de kop naar je lippen te brengen zonder iets te drinken. Vaak wordt er bij het nuttigen van wodka een klein ritueel uitgevoerd. Er bestaan verschillende varianten, maar over het algemeen steekt men de ringvinger lichtjes in de wodka en spat dan met behulp van de duim een aantal druppels naar links, voren en rechts.

In een ger speelt het hele leven zich in een ruimte af, waardoor Mongoliërs nauwelijks moeite hebben met de aanwezigheid van anderen in hun nabijheid. Fysieke aanrakingen worden nauwelijks opgemerkt. Mocht je onverhoopt tegen iemand opbotsen of iemand per ongeluk laten struikelen, dan is het gebruikelijk om de hand van de ander even aan te raken of kort te schudden. Zo laat je zien dat het niet zo bedoeld was. Slaap altijd met je voeten in de richting van de deur, nooit in de richting van het altaar. Verder is het onbeleefd om in een ger te fluiten. Gooi geen rotzooi op het vuur want vuur is heilig voor de Mongolen. Laat oudere personen altijd voorgaan en ga niet met je rug of voeten naar het altaar zitten.

Meer informatie over culturele verschillen en omgangsvormen vind je in TE GAST IN Mongolië (te bestellen via www.tegastin.nl)

Klimaat

Mongolië is een land van extremen. In de Gobiwoestijn kan het kwik in de zomer oplopen tot 40 graden, maar in de winter kan het evenzo hard vriezen. In het toeristisch hoogseizoen – van mei tot augustus – zijn de temperaturen over het algemeen aangenaam. Houd er in de zomer rekening mee dat het 's avonds flink kan afkoelen. Dit is vooral zo als de wind uit de richting van Siberië waait. Er valt vooral in juli, augustus en september neerslag. Dit zijn over het algemeen korte, stevige buien.

Klimaattabel:
De vier cijfers die telkens worden genoemd zijn van links naar rechts: de gemiddelde temperatuur in graden Celsius, aantal zonuren per dag, aantal dagen per maand met minimaal 1 mm-neerslag per dag en- de gemiddelde temperatuur van het zeewater (indien van toepassing).

ULAN BAATAR

Maand	T gem	Zon	Neerslag	T w
Januari	-22	-	1	-
Februari	-17	-	1	-
Maart	-6	-	2	-
April	3	-	2	-
Mei	11	-	4	-
Juni	16	-	5	-
Juli	18	-	10	-
Augustus	17	-	8	-
September	10	-	3	-
Oktober	2	-	2	-
November	-11	-	2	-
December	-19	-	1

Landschap

In het zuiden van Mongolië bevinden zich de uitgestrekte Gobiwoestijn die ongeveer eenderde van Mongolië beslaan. De Mongolen onderscheiden ruim dertig verschillende gobi’s, afhankelijk van kleur, vegetatie en grondsoort. Het merendeel van de Gobi bestaat uit een rotsachtige grindondergrond waarop korte vegetatie groeit. Het oosten bestaat uit vlak steppeland. Hier bevindt zich het laagst gelegen punt van Mongolië, 560 meter boven zeeniveau. De gemiddelde hoogte van Mongolië is ruim 1500 meter.
In het noorden en in het westen tegen de grens met Kazachstan bevinden zich de hoogste bergen. Het Tavan Bogdgebergte heeft de hoogste piek (4374 meter) van het land en bevindt zich in het Atai-gebergte. Het Kahngaigebergte strekt zicht uit over Centraal-Mongolië. Ten noorden hiervan ligt het Khuvsgulgeberte. Hier bevindt zich ook het enorme Khuvsgulmeer dat ongeveer 1 tot 2 procent van het zoet water van de wereld bevat. Aan de grens met Siberië begint de taiga met uitgestrekte naaldbossen die traditioneel door rendierherders bewoond worden.

Religie

Hoewel de meerderheid van de bevolking zich na jarenlange religieuze onderdrukking weer boeddhist durft te noemen, belijdt lang niet iedereen actief het geloof.

In de loop van de 17de eeuw waaide vanuit Tibet het boeddhisme het land binnen. Er werden kloosters opgericht en langzaam ontstonden er gemeenschappen van soms wel duizend monniken. Door de eeuwen heen ontwikkelde Mongolië een eigen vorm van boeddhisme, wat niet betekende dat er geen religieuze uitwisseling plaats vond met Tibet. Met de komst van het communisme verdwenen de kloostergemeenschappen en kwam er een einde aan de boeddhistische traditie. Pas na de onafhankelijkheid in de jaren negentig van de vorige eeuw kon de boeddhistische gemeenschap zich herstellen. Tientallen verwoeste kloosters en tempels zijn opnieuw opgebouwd. De kleine groep lama’s die de vervolgingen van de communisten overleefden, leiden tegenwoordig in een razend tempo jonge monniken en nonnen op. Veel rituele ceremoniën zijn echter door het lange religieverbod verloren gegaan. Een belangrijk ritueel dat weer in ere is hersteld, is de Tsam dans. Met vervaarlijk uitziende maskers dansen de monniken een urenlange dans waarbij alle kwaad in een driehoekig object wordt samengebracht. Aan het einde van de ceremonie wordt het object met al het opgespaarde kwade op spectaculaire wijze in brand gestoken. De volledige godsdienstvrijheid heeft ook tot gevolg dat er nieuwe zendelingen aan de weg timmeren zoals de evangelische kerk uit Korea, Europa en de Verenigde Staten.

Taal

In Mongolië spreekt meer dan 90 procent van de bevolking het Halh of Chalcha (Khalkha), dat vooral voorkomt in het centrum en het zuiden van het land. Het is de standaardtaal die op de scholen onderwezen wordt. In het noorden wordt het Buryat gesproken. In het westen en noordwesten spreekt men een reeks dialecten, die alleen in Mongolië voorkomen. Jongere Mongoliërs spreken vaak goed Engels, maar minder goed Russisch. Zij kunnen allen het cyrillisch lezen, omdat dit nog steeds het officiële schrift is.

Hallo/Hoe gaat het?
Sèn bènoo? [letterlijk: is (het) goed?]

Goed. En met u?
Sèn. Sèn bènoo?

Hoi/Alles goed?
Sèno? [letterlijk: goed?]

Tot ziens
Bajertè! [letterlijk: (ga) met vreugde]

Doeg
Paka [overgenomen uit het Russisch]

Wat is uw/jouw naam?
Taanie/ Tsjinie ner ghien bee?

Mijn naam is...
Mini ner...

Waar komt u/jij vandaan?
Ta/ tsjie ghaanas iersen?

Ik kom uit Nederland/Holland/België
Bi Niederland/G’olland/Belg’ iersen

Ik ken geen Mongools
Bie Mong`ol ghiel miedeqwie

Kunt u Engels/Duits spreken?
Ta Ang’el/G’erman ghiel miedno?

Ik begrijp het niet
Oilogh qwie

Zullen we gaan?/vertrekken?
jaaghoo? (ook om te vragen of een taxi beschikbaar is)

Ja
Tiim/tig’et/tgg

Nee
Ooqwie/`qòe

Dank u wel
bayerdhlaa

Alsjeblieft/Pak aan
Mè

Hoeveel kost dit?
Ien jamar oentè we?

Dat is duur
Oentè

(Centraal) postkantoor
(Tùv) shoedaan

Hotel
Zodjied boed’l

Restaurant
restoran

Koffie
Kofje

Koffie met melk
Soetè kofje (vaak kant en klare drie-in-één pakjes)

Thee
Tsè

Mongoolse melkthee
Soetè tsè

(reguliere) Thee met melk
Soetè bègho tsè

Melk
Soe

Suiker
Elsing tshigher

Met ...
...-tè

Een beetje
Dzjaughen(, Dzjaughen)

Eet smakelijk!
Sèghen ghòlorè

Lekker (eten) (is het)!
Amt-tè (ghool) (bènaa)!

De rekening
totso

Djengis Khaan
Tsjingis ghaang

Ger/yurt, nomadentent
G`ir

Mijn huis
Mini g`ir

Gebouw
Bèr

Links
Zoeng

Rechts
Barong

Rechtdoor
Tsjig`èrè

Winkel
delg`oer

Staatswarenhuis
Igh delg`oer (letterlijk: grote winkel)

1 nek
2 ghòjer
3 g’oro
4 doeroe
5 tau
6 zorg’a
7 dodhlo
8 nèm
9 joes
10 aaro

Praktische informatie

Ambassades

Ambassade van Mongolië in België
Besmelaan 18, 1190 Brussel
T 0032 (0)2 344 69 74
F 0032 (0)2 344 32 15
E Brussels.mn.embassy@chello.be

Netherlands Embassy Liaison Office (NELO)
MCS Plaza, suite 211, 4 Seoul Street, Ulaanbatar
T 00 976 (0)11 313 440 ext. 115
M 00 976 9116 1147
E nelo@mn

Bagage en kleding

We adviseren je dringend om de bagage mee te nemen in een rugzak (met binnenframe) en het totale gewicht te beperken tot tien a vijftien kilo per persoon. Een compacte weekendtas van hetzelfde gewicht is ook mogelijk. Denkend aan de beperkte bagageruimte in de gebruikte vervoermiddelen, de vele ongeplaveide straten en het ontbreken van een lift in de eenvoudigere hotels, is een (harde) koffer absoluut niet handig.

Wat betreft je kleding raden we je aan om praktische kleding mee te nemen die zich makkelijk laat combineren (laag over laag). We vragen je om in je kledingkeuze respect te tonen voor de lokale cultuur. Zo worden korte broeken of rokken en hemdjes in boeddhistische tempels niet op prijs gesteld. Hoewel in China westerse kleding inmiddels wel een bekend verschijnsel is in het straatbeeld, is Mongolië toch nog beduidend traditioneler. Het kan in Mongolie - en buiten de zomer ook in China - vooral 's avonds en in hoger gelegen gebieden flink afkoelen. Zorg daarom dat je warme kleren bij je hebt. In september kan het 's nachts zelfs al vijf tot tien graden vriezen. In de hotels in Beijing en Ulan Baatar is laundry service aanwezig.

Denk bij het samenstellen van je bagage aan bijvoorbeeld: warme slaapzak (!), lakenzak, handdoek, goede wandelschoenen, regenjas, zaklamp, waterfles, naaigerei, wasmiddel, universeel geldige verloopstekker, reisgids, voldoende fotomateriaal, toiletartikelen, badslippers, zwemkleding, wekker, schrijfgerei, schaartje, beker en zakmes.

Het is niet nodig om voor deze reis tenten of muskietennetten mee te nemen, tenzij anders vermeld in de vertrektijdenbrief. Een warme slaapzak is daarentegen beslist noodzakelijk. Slaapmatjes worden ter plaatse verstrekt, maar zijn soms wat aan de dunne kant. Om het slaapcomfort te verhogen kun je dus overwegen er zelf nog een extra mee te nemen.

Electriciteit

De stroomspanning in Mongolië en China is 220 volt. In Mongolië passen onze ronde stekkers bijna in alle stopcontacten. In China heb je een verloopstekker nodig. In Mongolië komen er regelmatig stroomstoringen voor. Een verloopstekker, reservebatterijen en zaklamp zijn raadzaam om mee te nemen.

Fooien

Fooien zijn in Mongolië eigenlijk niet gebruikelijk. In sommige meer westerse restaurants wordt door het personeel een fooi inmiddels ook gewaardeerd, maar op andere plekken komen ze je achterna rennen omdat je geld hebt laten liggen. Ook taxichauffeurs verwachten geen fooi.

Het geven van fooien was in China lange tijd niet gebruikelijk, maar begint steeds meer ingeburgerd te raken. Chauffeurs en hotelpersoneel rekenen op een fooi, evenals de plaatselijke gidsen. Taxichauffeurs en restaurantpersoneel rekenen niet echt op een extraatje, maar stellen het wel op prijs.

Fotografie

Mongolië is uiterst fotogeniek en het loont dus zeker de moeite om een (goede) camera mee te nemen. Houd er in de provincie wel rekening mee dat u daar niet of nauwelijks batterijen kan kopen. Voor het opladen van batterijen is in de meeste ger-kampen wel elektriciteit aanwezig, maar niet altijd even stabiel.
In musea, kloosters en bij voorstellingen geldt over het algemeen een tarief voor filmen of fotograferen. Informeer daarover bij binnenkomst. Het geld dat organisaties op die manier verkrijgen kunnen ze vaak goed gebruiken, bijvoorbeeld voor het onderhoud of restauratie van het gebouw. Het is verboden om militaire of staatsgebouwen te fotograferen.
Over het algemeen zijn Mongoliërs enthousiast om op de foto te gaan. Wel trekken ze dan een heel serieus gezicht en gaan ze keurig in de houding staan. Dames willen er vaak goed verzorgd uitzien, en kunnen daarom nog wel eens weigeren of een kwartiertje voorbereiding nodig hebben. Inmiddels zijn er ook bepaalde plaatsen waar de toeristenmoeheid heeft toegeslagen en men alleen toestemt als er betaald wordt.

Meer informatie over reisfotografie vind je in het boekje: ‘Fotograferen onderweg’ van Frank Muller. Ben je van plan om digitaal te fotografen, dan zijn de boekjes ‘Digitaal fotograferen onderweg’ en ‘Digitaal fotograferen zonder handleiding’ van Peter de Ruiter aan te raden. Ook op www.digitaalopreis.nl vind je de nodige tips en adviezen.

Tweedaagse fotocursus
Fotografie neemt een belangrijke plaats in voor veel reizigers. Het is fantastisch magische momenten, contacten met mensen, prachtige monumenten en bizarre situaties vast te leggen. En ze vervolgens bij thuiskomst als een blijvende herinnering in te plakken, aan de muur te hangen of te verspreiden via het internet. Koning Aap organiseert enkele keren per jaar een tweedaagse fotocursus waarin zowel een inleidende technische- als een beeldende kant zit. Voor meer informatie klik hier.

Geldzaken

In Mongolië wordt betaald in Tugrug (MNT). Er is alleen papiergeld in omloop. Voor een euro ontvang je 2080 Tugrug (koers september 2009; de actuele koers vind je o.a. op mongolie.pagina.nl). Buiten Mongolië is het vrijwel onmogelijk om uw biljetten in te wisselen, dus neem hooguit wat kleine biljetten voor het plakboek mee terug.
De meest geaccepteerde buitenlandse valuta is de Amerikaanse dollar, maar in de hoofdstad kun je bij vrijwel alle banken ook euro’s wisselen. In Ulaanbaatar zijn pinautomaten aanwezig met name voor Visa en Mastercards. Alhoewel een groeiend aantal machines ook cirrus symbolen draagt, is het krijgen van geld met een Europese pinpas niet altijd mogelijk en vaak gelimiteerd tot MNT 150,000. Het is zeker aan te raden in elk geval ook een internationale creditcard (Mastercard of Visa) mee te nemen.
Buiten Ulaanbaatar is het vaak moeilijk of simpelweg onmogelijk om vreemde valuta te wisselen of met creditcard te betalen. Mocht het wel kunnen, dan vaak alleen Amerikaanse dollars. Zorg dus dat je genoeg tugrug en eventueel wat dollars hebt als je de provincie intrekt.

Gezondheidsvoorschriften

Voor Mongolië worden vaccinaties beslist aangeraden. Voor de actuele stand van zaken verwijzen we naar www.lcr.nl, de website van het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering (LCR) dat de richtlijnen uitgeeft voor vaccinaties en preventie van malaria. Je kunt ook bellen met de Landelijke Vaccinatielijn voor Reizigers (0900-9584), circa € 0,45 per minuut. Reizigers uit België vinden vergelijkbare informatie op www.itg.be, de website van het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen.
Voor een advies op maat word je aangeraden vier tot zes weken voor vertrek contact op te nemen met je huisarts, de Reisdokter, een vaccinatieafdeling van de GGD, het Tropencentrum AMC in Amsterdam of Travel Clinic Havenziekenhuis in Rotterdam. Laat bij een bezoek altijd de geplande reisroute zien.

Neem een kleine reisapotheek mee met daarin o.a. jodium, pleisters, sterilon en middelen tegen koorts, diarree, verstopping, insectenbeten, zonnebrand en eventueel een middel tegen reisziekte. Denk ook aan een tekentang, thermometer (onbreekbaar), ORS (Oral Rehydration Salts, tegen uitdroging) en vitaminetabletten. Voor de hygiëne op reis o.a. een flesje desinfecteergel (daarmee kun je zonder water en zeep je handen wassen), ontsmettingsdoekjes en condooms. Als je naar een malariagebied gaat, denk dan aan anti-malaria tabletten en een geïmpregneerd muskietennet. Bovenstaande lijst is niet volledig, raadpleeg voor meer informatie over gezondheidsrisico's en de te nemen voorzorgsmaatregelen voor en tijdens de reis de website van Tropenzorg (www.tropenzorg.nl) of ga langs bij je huisarts, apotheek of vaccinerende instelling.

Zorg dat je tijdens de reis het vaccinatieboekje en bloedgroepgegevens bij je hebt. Handig om mee te nemen is het Europees medisch paspoort, een document waarmee je in urgente situaties veel problemen kan voorkomen. Het paspoort is opgesteld in elf talen, waardoor de hulpverlener (in het buitenland) eenvoudig de gegevens van de patiënt, zijn of haar ziekten, aandoeningen en medicijngebruik kan opzoeken. Ook is vermeld wie de behandelende arts is en wie er in dringende gevallen gewaarschuwd kan worden. Het medisch paspoort is onder andere verkrijgbaar bij huisarts, de Reisdokter, apotheek en GGD.

Als je in Mongolië aankomt, kan het even wennen zijn aan de hoogte, de droogte van de lucht en de tijdzone. Het is aan te raden rustig de tijd te nemen om te acclimatiseren.
In Ulaanbaatar is tegenwoordig, afhankelijk van het seizoen, een redelijke variëteit aan verse groenten verkrijgbaar. Maar in de provincie is de keuze vaak zeer beperkt. In erg afgelegen gebieden kan een aardappel al een luxe zijn en eet men voornamelijk dierlijke producten zoals vlees en melk, maar op plekken die op toeristen berekend zijn, kunnen soms verrassend lekkere maaltijden worden geserveerd. Het is aan te raden om wat voedzame en vezelrijke etenswaren mee te nemen zoals mueslirepen en vitaminen A en C.
Het is belangrijk dat je voldoende drinkt. Kraanwater wordt door vaak roestige pijpen gepompt en is dus niet aan te raden voor consumptie. In de provincie kan water schaars zijn, wees dus niet te voorzichtig met het inslaan van flessen water voor je vertrekt.
Mocht je diarree krijgen, let er dan vooral op dat je het extra vochtverlies compenseert: veel (slappe) thee, mineraalwater of eventueel cola zonder prik. Het zouttekort kun je opheffen met ORS (Oral Rehydration Salts) of bouillon. Het heeft geen zin bij buikloop te vasten. Door niet te eten geef je je maag en darmen wel rust, maar verzwakt je lichaam nog meer.
Op internet vind je meer informatie, kijk bijvoorbeeld op: www.gezondopreis.nl.

Invoerbepalingen

Volwassen personen mogen belastingvrij 200 sigaretten, 50 sigaren of 250 gram tabak en 1 liter sterke drank of 2 liter wijn en 3 liter bier het land invoeren.

Voor degenen die Mongolië per spoor binnenkomen is er vaak een wachttijd van enkele uren bij de grens. De meereizende Mongoolse handelaren worden nerveus, de douaniers zijn vaak nors en de ramen moeten gesloten blijven. Het oponthoud bij de grens kan daardoor enigszins benauwend zijn. Ga geen grapjes maken over de douaniers, dat wordt niet altijd gewaardeerd. Het is de normale gang van zaken dat paspoorten worden opgehaald en buiten de trein worden gestempeld.
Bij het verlaten van Rusland dien je het in- en uitreisformulier te kunnen overleggen. Dit vul je in bij binnenkomst en dien je dus goed te bewaren. Je doet er goed aan op beide formulieren zoveel mogelijk dezelfde gegevens in te vullen. Russische grenswachten willen nog wel eens problemen maken over geld.

Tijdsverschil

Er is een tijdsverschil van zes of zeven uur met West-Europa, afhankelijk van de zomer of wintertijd. Na een aantal jaren de zomertijd in acht te hebben genomen is men daar recentelijk weer vanaf gestapt.

Veiligheid

Mongolië is een relatief veilig land, maar de verhalen dat criminaliteit hier überhaupt niet voor zou komen, behoren inmiddels wel tot het verleden. Wees op je hoede op plaatsen waar veel mensen komen. Vooral de Narantuul markt is bekend als werkgebied van kleine criminelen. In de nacht lopen er nog wel eens groepjes mensen door de stad die iets te diep in het glaasje hebben gekeken. Ook kun je zomaar oog in oog staan met een vervaarlijk uitziende straathond, al hoewel die vaak banger is voor jouw dan andersom. Het is dus aan te raden om ’s nachts een taxi naar je verblijfplaats te nemen. Je gastheer of -vrouw zal graag de instructies voor de chauffeur op een papiertje schrijven.
China geldt nog steeds als een van de veiligste landen ter wereld. Vrouwen kunnen er zonder problemen alleen rondreizen in China. Onder invloed van de snelle maatschappelijke veranderingen is de kleine criminaliteit echter toegenomen. Vooral op drukke plaatsen zoals bij attracties, op markten, bus- en treinstations moet je oppassen voor zakkenrollers.

Het is verstandig om op je eigendommen te letten en mensen niet de gelegenheid te geven je spullen te stelen. Geld en belangrijke papieren kun je beter op je lichaam dragen, bijvoorbeeld in zakjes aan de binnenkant van je kleding of in een geldbuidel. Verdeel geld en documenten over verschillende plaatsen en meer personen. Stop een klein geldbedrag in je portemonnee zodat je niet al je geld kwijt bent als je zakken gerold worden. Laat geen geld of kostbare zaken slingeren in je hotelkamer. Draag foto- en filmapparatuur in een tas of rugzak, en loop niet te koop met sieraden. Maak kopieën van belangrijke reisdocumenten zoals het paspoort, visa, vliegtickets en verzekeringspapieren. Je kunt deze gegevens ook scannen en naar je eigen mailadres sturen zodat je er in elk willekeurig internetcafé over kunt beschikken.

Voor actuele informatie over de veiligheid in Mongolië en China kun je je wenden tot het ministerie van Buitenlandse Zaken, algemene informatie: tel. 070-3486789; voor reisadviezen: tel. 070-34847600 of website: www.minbuza.nl onder ‘reizen en landen’. Op deze website kun je ook de informatiefolder downloaden Wijs op Reis. Ook op de website van het Belgische ministerie van Buitenlandse Zaken www.diplomatie.be vind je nuttige reisadviezen.

Winkelen en openingstijden

In Mongolië gaan de meeste winkels om 9.00 uur open, maar er zijn ook een flink aantal die pas om 10.00 uur de deuren openen. Daarentegen is er wel een ware 24uurshype gaande. Sommige winkels, banken, Mongoolse cafetaria’s en internetcafés werken het klokje rond.

In China zijn banken en kantoren in de regel open van maandag tot en met vrijdag 8.30 tot 17.30 uur, tussen de middag gesloten. Voor postkantoren gelden ongeveer dezelfde openingstijden. Musea zijn dagelijks open van 9.00 tot 16.00 uur. De wekelijkse sluitingsdag is verschillend. De meeste winkels zijn dagelijks geopend 9.00 tot 21.00 uur.

Landinformatie:

China

Bevolking

China heeft een oppervlakte van 9.956.960 km² (240 maal Nederland, 326 maal België) en telt ongeveer 1,3 miljard inwoners. Het werkelijke aantal ligt waarschijnlijk hoger omdat niet alle geboorten sinds de invoering van het éénkindbeleid worden aangegeven. Dit beleid is in 1979 ingevoerd om de enorme bevolkingsgroei een halt toe te roepen. Concreet houdt deze politiek in dat de Han, die ongeveer 93 procent van de totale Chinese bevolking vormen, verplicht zijn zich te houden aan het principe van één kind per paar. De minderheidsgroeperingen hoeven zich daar niet aan te houden. De regering voert dit beleid uit via een systeem van beloningen en boetes. Een hoger betaald zwangerschapsverlof, betere gezondheidszorg, meer woonruimte of gratis onderwijs. Deze beloningen blijven achterwegen wanneer de limiet van één kind wordt overschreden. Men moet dan juist belasting betalen. Een uitzondering op de regel is het krijgen van een tweeling. Onder de geschoolde middenklasse in de grote steden heeft dit beleid veel succes gehad maar op het platteland was dit beleid minder effectief. Tegenwoordig wordt het éénkindbeleid minder strikt toegepast. In vele gebieden van China mogen families wiens eerste kind een meisje is, een tweede kind. Het gevolg van het éénkindbeleid is dat er vooral in de grote steden een generatie van kinderen ontstaat die verschrikkelijk verwend wordt door hun ouders. Ook hebben deze kinderen omdat ze geen broertje of zusje hebben, niet geleerd wat het is om te delen of compromissen te sluiten. Op het platteland hebben veel gezinnen zich niet gehouden aan dit éénkindbeleid waardoor het gezinsleven minder gericht is op ‘het kind’ maar op het samen met het hele gezin werken en overleven.
Eenderde van de totale bevolking woont in de stedelijke gebieden in het oosten. En hoewel deze gebieden erg dichtbevolkt zijn, zijn ze wel veel welvarender dan de meer afgelegen gebieden. Er zijn goede scholen, ziekenhuizen en er is een grote verscheidenheid aan producten te krijgen. De recente economische hervormingen hebben niet alleen geleid tot grote ongelijkheid tussen diverse regio’s maar ook tot toenemende economische verschillen binnen de bevolking.
De stedelijke bevolking zal blijven toenemen voornamelijk doordat veel boeren het verpauperde platteland verlaten om werk te zoeken in de steden. Om de druk van de steeds maar groeiende steden te verlichten is de regering bezig met het bouwen van gloednieuwe steden en het verspreiden van de bevolking over dunbevolkte gebieden in het land (Tibet en Xinjiang in het uiterste westen). De meeste Han willen niet verhuizen omdat ze die gebieden als barbaars en achterlijk beschouwen. En de lokale bevolking ziet hen ook niet graag komen.

Naast de ongeveer 1,2 miljard Han-Chinezen, die voor het merendeel in de oostelijke provincies aan de oevers van de Gele Rivier en de Yangtze leven, bestaat de rest van de bevolking van China (ruim 110 miljoen) uit 55 officieel erkende nationale minderheidsgroeperingen die voornamelijk in de noordwestelijke en zuidwestelijke provincies wonen. Samen bewonen ze zo’n 60 procent van het Chinese grondgebied. De grootste bevolkingsgroep is de Zhuang met zestien miljoen mensen, de kleinste de Lhoba met nog net geen 3000 mensen. Allemaal hebben ze hun eigen gewoonten, taal, kleding en religie. Sommige mensen zijn niet van de Han te onderscheiden, anderen vallen meteen op door hun klederdracht of hun gelaatstrekken. In het noordwesten, in het grensgebied met Pakistan, Kirgizië en Afghanistan, wonen Tadzjieken en Kirgiezen. Groene ogen en rood haar zijn hier niet zeldzaam. De islamitische Oejgoeren wonen in dezelfde regio. Het Tibetaanse Plateau is van oudsher het woongebied van de Tibetanen die dankzij de geïsoleerde ligging een heel eigen levenswijze en religie konden ontwikkelen. In het zuidwesten, in de provincie Guizhou, leven de Miao (rondom Kaili) en de Buyi (rondom Guiyang). In Yunnan leven de Bai (rondom Dali), de Dai, de Hani, de Jinua (alle drie in Xishuangbanna), de Naxi (rondom Lijiang) en de Yi. De Yao leven rondom Longsheng en de Dong rondom Sanjiang.
De rechten van de minderheidsgroeperingen zijn in de grondwet vastgelegd, maar de economische en sociale positie is niet altijd gelijk aan die van de Han. Aan de andere kant mogen de minderheden wel twee kinderen krijgen, de Han niet. De minderheden wonen vaak in nogal afgelegen (grens)gebieden, die beduidend armer zijn dan de ontwikkelde kuststrook waar de Han leven. De overheid pompt veel geld in deze gebieden door bijvoorbeeld het aanleggen van wegen en het toerisme te stimuleren. De minderheden klagen dat de meeste banen en de toeristendollars naar de Han gaan en dat ze geen gelijke kansen hebben omdat toelatingsexamens voor universiteiten in het Chinees zijn. Elk jaar komen er steeds meer Han in de minderheidsgebieden wonen, al dan niet gestuurd door de overheid. Door deze chinaficering en door de komst van toeristen verarmt de cultuur vinden sommigen. Anderen zijn blij met de toegenomen welvaart, vooruitgang en minder isolement.

Communicatie

De postbezorging in China is betrouwbaar. Postzegels zijn bij de meeste hotelrecepties verkrijgbaar. Luchtpost van China naar Nederland doet er ongeveer een week over.
Het telefoonverkeer is de laatste jaren enorm verbeterd. IDD (International Direct Dialing) is vaak mogelijk, ook in kleine plaatsen. Internationaal bellen is vanuit het hotel een stuk duurder dan vanuit een telefoonbar. Met een IP (Internet Phone) telefoonkaart kun je via een lokaal nummer en de code die op de kaart staat internationaal telefoneren. Betaal voor deze kaarten nooit de prijs die op de kaart staat. Zo zijn kaarten van 100 yuan vaak 30 tot 50 yuan. Winkels met mobiele telefoons hebben vaak deze telefoonkaarten. Collect call bellen is mogelijk vanuit een aantal steden. Het collect call nummer naar Nederland is 108 31. Mobiel bellen is in grote delen van China mogelijk maar wel duur (informeer voor vertrek bij uw provider naar de mogelijkheid). SMS-en is stukken goedkoper maar gaat soms erg traag.
Er zijn ontelbaar veel internetbars in China, zelfs in kleinere dorpen. Het is er vaak rokerig en niet altijd even schoon, maar het is goedkoop, hooguit een paar yuan per uur. De internetcafés zijn meestal tot diep in de nacht geopend. De grotere zakenhotels hebben ook internet, maar vragen hogere prijzen.

Eten en drinken

De Chinese keuken is enorm gevarieerd en kent vele soms buitenissige lekkernijen. Kenmerkend is dat alles wat eetbaar is, ook gegeten wordt. Grofweg kun je China in vier culinaire regio’s verdelen: de pittige westelijke keuken van de provincies Sichuan en Hunnan, de zuidelijke subtropische keuken van Guangxi, Xishuangbanna en Yunnan, de noordelijke keukens van Beijing en Mongolië en de subtiel gekruide keuken van Shanghai en Shandong.
Kenmerkend voor de zuidelijke of Kantonese keuken is dat vlees en gevogelte met fruit wordt gezoet en de veelheid aan sauzen die bij het bereiden wordt gebruikt. Verder mengen de Kantonezen vlees met vis en zijn ze berucht om hun gestoomde visgerechten en geroosterd varkensvlees. Dimsum zijn honderden kleine snacks zoals vleesballetjes, loempia’s en gevulde broodjes. Dimsum betekent letterlijk ‘het hart raken’ en wordt vooral als lunch gegeten.
De Sichuan keuken staat bekend om haar gulle gebruik van groene en rode chili’s, gember en peper. Bekende gerechten zijn mapo doufo (gebakken tahoe bereid in een heet gekruide vleessaus) of hotpot (een fondue met een bouillon die knalrood is van de pepers). De ingrediënten die je in de bouillon stopt kies je zelf uit en kunnen variëren van vlees, vis tot groente en tahoe.
In het noorden is de keuken grotendeels gebaseerd op tarwe. Jiaozi ( kleine noedelzakjes gevuld met vlees of groente) en gebakken of gestoomde broodjes vormen het basisvoedsel. Verder veel kip, rund-, schapen- en lamsvlees met ui, prei, kool en komkommer. De Mongoolse hotpot en Peking Eend zijn de meest bekende gerechten uit deze streek. Een echt eenddiner betekent dat alle onderdelen van de eend geserveerd worden. De voorgerechten zijn schalen met eendenpootjes, eendentongetjes, eendenhartjes en eendenlevertjes. Alles op een verschillende wijze bereid: gestoomd, gebakken, gefrituurd en geroerbakken. Het hoofdgerecht is de stukjes vel van de eend met flink wat vet en een klein stukje vlees eraan. Deze worden gerold in een dun pannenkoekje samen met lente-uitjes en pruimensaus en vervolgens uit de hand gegeten. Het geheel wordt afgesloten met een soep van het eendenkarkas.
In de keuken van het oosten, waar vooral rijst wordt verbouwd, komen veel vis en schelpdieren op tafel. De gerechten zijn flink gekruid met knoflook en scherpe sesamolie. In Shanghai wordt meer suiker gebruikt dan in enig ander deel in China.
In het uiterste noordwesten, Xinjiang, is de invloed van de moslims duidelijk merkbaar. Je krijgt er kebab (spiesjes rund- of schapenvlees) die geserveerd worden met grote ronde broden. In de ‘gewone’ Chinese keuken is varkensvlees een veel gebruikt ingrediënt. Ook als je specifiek om iets anders vraagt bestaat de kans dat je varkensvlees krijgt. Om dit uit te sluiten kun je in de meeste grote steden terecht in restaurants die door moslims worden gerund en waar je halal kunt eten.
Wil je absoluut zeker zijn dat er geen vlees op tafel komt, dan moet je naar een boeddhistisch restaurant. Meestal vind je die in de buurt van een tempel. Het is een keuken met veel groente, paddenstoelen en tahoe. Vaak worden er ook zogenaamde nep vleesgerechten geserveerd. Met gebruik van tahoe worden gangbare vlees- of visgerechten nagebootst. Op het menu staan toch de gebruikelijke namen zoals kip met pinda’s of zoetzure vis, maar feitelijk zijn deze allemaal voorbereid met tahoe.

De Chinezen zijn echte theeleuten. Ze nemen hun thee in eigen glazen potten met deksel overal mee naar toe; naar hun werk maar ook op reis. Thuis doen ze er een bodempje theebladeren in, waar ze dan de hele dag gekookt water bij schenken. Groene thee wordt het meeste gedronken. Chinezen drinken thee zonder suiker of melk. Gekookt water wordt bijna overal aangeboden; in treinen, op boten en in hotels. Iedereen kan er gebruik van maken. Koffie is onder de Chinezen niet populair, al kun je tegenwoordig wel op veel plaatsen oploskoffie krijgen. Cola en andere limonades zijn overal verkrijgbaar. Alcoholische dranken zijn er van wijn, bier tot sterke drank. Wijn wordt gestookt uit graan of rijst en is nogal zoet. Maotai is in China wat jenever is in Nederland. Bier (pijiu) wordt verkocht in grote flessen van ruim 0,6 liter. In China kun je beter geen water uit de kraan drinken, flessen water zijn overal te koop.

Eten doe je in China met eetstokjes een gewoonte die uit ongeveer 2000 v. Chr. stamt. In die tijd was het in China gebruikelijk om grote stukken vlees in bronzen potten te koken en stoven. In het westen daarentegen werd het vlees meestal geroosterd waardoor het harder werd en een mes nodig was om het vlees te snijden en later een vork om het vlees van het been los te trekken. Het eten met stokjes is in principe niet moeilijk, alle ingrediënten zijn zo bereid dat ze aan tafel niet gesneden hoeven worden. En anders mag je slurpen. Het is een teken dat je geniet van de lekkernijen. Knoeien op tafel, omdat je het eten met stokjes nog niet zo goed beheerst, is niet erg. Gewoon laten liggen, het is niet zo hygiënisch om het alsnog op te pikken. Ook kun je botjes of graatjes op tafel of op de grond gooien. Spelen met stokjes is onbeleefd, evenals de stokjes rechtop in de rijstkom steken. Eetstokjes krijg je in iedere eetgelegenheid, zelfs bij de kleinste straatstalletjes. Wil je zeker zijn dat ze echt schoon zijn, zorg dan dat je zelf altijd een eigen setje bij je hebt.

In de grote steden heb je naast de talrijke restaurants en kleine eetlokalen ook de gelegenheid om op straat te eten. Sinds het begin van de economische hervormingen mogen de Chinezen weer hun eigen zaak hebben. Het resultaat is straten en pleinen vol met eetstalletjes die vooral 's avonds voor gezellige drukte zorgen. Het eten is er over het algemeen betrouwbaar omdat de gerechten, zoals overal in China, onder hoge temperatuur in een wok klaar worden gemaakt. Bestellen doe je door de verschillende ingrediënten aan te wijzen. Of bij andere gasten op het bord kijken en vervolgens aanwijzen wat je lekker lijkt. In de grote steden vind je fastfood restaurants waar je hamburgers en pizza kunt kopen. Ook zijn restaurants met een internationale keuken zoals Italiaans, Indiaas, Japanse en Mexicaans.

Het Chinese ontbijt bestaat meestal uit rijstsoep met gestoomde broodjes, jiaozi of gefrituurde deegflappen. In de grote steden zijn tegenwoordig bakkerijen waar je broodjes en cake kunt kopen. Internationale hotels bieden vaak een westers ontbijtbuffet aan. In de toeristische plaatsen als Yangshuo, Lijiang en Dali vind je met name eethuizen die zich op westerlingen richten. Yoghurt, muesli, pizza en pannenkoeken zijn hier onder buitenlanders zeer populair. In de meeste treinen is er een soort catering aanwezig waar je kunt kiezen uit een bakje rijst plus een groentemix en wat vlees of vis. Tijdens busreizen wordt er meestal gestopt bij Chinese wegrestaurants waar je de keuze hebt uit rijst met vier vaste gerechten.

Feestdagen

China kent een aantal nationale feestdagen: Nieuwjaar (1 januari); Internationale Vrouwendag (8 maart); Dag van de Arbeid (1 mei); Dag van de Jeugd (4 mei); Dag van het Kind (1 juni); Dag van de Communistische Partij (1 juli); Dag van de stichting van de PLA (1 augustus); Dag van de Volksrepubliek (1 oktober).

Daarnaast zijn er de traditionele feestdagen die de maankalender volgen en daarom niet altijd op dezelfde datum vallen. De meeste minderheidsgroepen hebben ook ieder hun eigen festivals. De gebruiken verschillen van streek tot streek.

Het Chinese Nieuwjaar of Lentefestival (Chun Jie) is voor de Chinezen de belangrijkste jaarlijkse feestdag waarbij iedereen minstens twee dagen vrij heeft. Ook in vele steden buiten China wordt het Chinese Nieuwjaar gevierd. Het Chinese Nieuwjaar valt op de dertigste dag van de twaalfde maanmaand, dat is eind januari of begin februari (14 februari 2010). Voorafgaand aan het feest worden de huizen grondig schoongemaakt, gerepareerd of geschilderd; aan de deur hangt men stroken rood papier met gelukswensen om de kwade geesten te verdrijven. Het eten wordt enkele dagen van te voren klaargemaakt, want het brengt ongeluk om in de eerste dagen van het jaar een mes te gebruiken. Typische gerechten zijn in niangao (zoete rijstpudding) en mantou (gestoomde broodjes). Op oudejaarsavond is de familie bij elkaar en wisselt met cadeautjes uit. Kort voor middernacht wordt er vuurwerk afgestoken. De eerste dag in het nieuwe jaar is voor familiebezoek, de andere twee dagen bezoek je vrienden.

Het Lantaarnfestival (Yuanxiao Jie) is de afsluiting van het Lentefeest en valt op de 15e van de eerste maand (28 februari 2010). Het symboliseert het afscheid van de winter en het verwelkomt het licht en de warmte van de zomer. Oorspronkelijk werden lantaarns ontstoken om de ziel van de voorouders, die het Lentefeest hadden meegevierd, goed te kunnen begeleiden naar het hiernamaals. Tegenwoordig is het vooral een feest voor kinderen die 's avonds met hun lampionnen op straat gaan. Vast onderdeel is de leeuwendans. Begeleid door een drummer, een gongspeler en een bekkenspeler gaat de hongerige leeuw op zoek naar voedsel. Hij vindt een kropje sla, besnuffelt de krop maar vertrouwt het niet. Als hij het uiteindelijk wel vertrouwt, eet hij de krop vol overgave op. Na enkele happen spuugt hij de stukjes sla uit en verspreidt zo de zegen voor het nieuwe jaar. Ook bij andere gelegenheden, zoals de opening van een winkel of restaurant, worden vaak leeuwendansen uitgevoerd.

Het gravenfestival (Qingming) valt op 5 april volgens de zonnekalender. Het is de dag om de doden te herdenken en hun eer te bewijzen.
Vroeger gingen hele families naar het familiegraf. Eerst werd er wierook gebrand en knielde ieder mannelijk familielid voor zijn de voorouders. Het graf werd schoongemaakt en er werden stokken met gele linten neergezet om verdwaalde geesten weg te houden. Alleen op het platteland wordt deze dag nog zo gevierd. In de steden is dit eerder een dag van bezinning en patriottisme geworden.

Het Drakenbootfestival wordt midden in de zomer, op de vijfde dag van de vijfde maankalender, gevierd (6 juni 2010). Op deze dag brengen de Chinezen kleine voedseloffers, (zongzi). Deze driehoekige rijstknoedels gewikkeld in bamboebladeren worden ter ere van Qu Yuan in de rivier gegooid maar ook opgegeten. Qu yuan was een hoge officier die zelfmoord pleegde door in de rivier Miluojiang te springen. De vorst die hij diende had zijn advies in de wind geslagen en de Qinstaat werd veroverd. Veel mensen zouden hem met boten hebben gezocht en dat is de oorsprong van de drakenboot wedstrijden en parades die op deze dag gehouden worden.

Begin van de herfst (24 augustus 2010) worden tijdens het festival van de Hongerige Geesten op straat vuurtjes gestookt en papieren geschenken verbrand om de onrustige geesten te kalmeren. Begrafenissen staan vaak bol van rituelen, waarbij muziek wordt gemaakt en vuurwerk wordt afgestoken. De gebruiken verschillen van streek tot streek.

Het Maanfestival of Herfstfestival vindt plaats op de vijftiende dag van de achtste maand (22 september 2010). De maan wordt geassocieerd met yin, het vrouwelijke. Op deze dag brengen ook vrouwen offers aan de maan, in vorm van fruit. Fruit staat voor de wens tot vruchtbaarheid. Tijdens het festival eten de Chinezen maankoeken, ronde koeken die gevuld zijn met fijngehakte zaden van lotusbloem, vruchten, noten, ham of eierdooiers. De vulling kan per streek verschillen.

Gewoonten en gebruiken

Het is gemakkelijk om met Chinezen in contact te komen. Het is leuk en je reis krijgt een extra dimensie als je moeite doet om lokale mensen te ontmoeten. Alleen de taal kan een probleem zijn. Toch is het niet moeilijk om mensen te ontmoeten die Engels spreken en graag met je willen oefenen. Alle studenten aan de universiteit moeten zware Engelse testen afleggen, dus daar ontmoet je zeker mensen die Engels spreken. Je kunt ook bij Engelse trainingscenters informeren naar speciale bijeenkomsten waar mensen hun Engels oefenen (de zogenaamde English corners). Je bent meer dan welkom en wellicht krijg je goede tips over bezienswaardigheden of restaurants en kom je wat meer te weten over de Chinese cultuur.

Chinezen zijn erg trots op hun land en hun 5000 jaar oude cultuur. Ook zijn ze trots op hun diverse keukens. Eten en lokale gerechten zijn altijd goede gespreksonderwerpen. ‘Wat voor speciale delicatessen zijn er in uw hometown?’, is altijd een goede vraag om het ijs te breken.
Praat liever niet over politiek gevoelige onderwerpen als Taiwan, Xinjiang, Tibet en het Tiananmen bloedbad op het plein van de Hemelse Vrede.
Chinezen gaan over het algemeen conflicten uit de weg. Buitenlanders zijn in Chinese ogen vaak wel erg direct. Indien je een probleem hebt (bijvoorbeeld in je hotel) kun je het beste kalm blijven en zelf een oplossing voorstellen. Veel werknemers mogen zelf geen beslissingen nemen en je kunt beter naar een bovengeschikte vragen. Kwaad worden helpt nooit, blijven glimlachen werkt veel beter.
Chinezen zijn erg nieuwsgierig naar de buitenwereld en naar buitenlandse toeristen. De meeste mensen hebben geen paspoort en visa zijn moeilijk te krijgen. Daarnaast zijn vliegtickets voor de gewone man erg duur. Hoewel het aantal buitenlandse toeristen in China elk jaar toeneemt, zijn foreign friends nog min of meer een nieuwigheid. Het is leuk als je foto's van je gezin, je werk of woonplaats meeneemt. Ook is het leuk om Nederlandse delicatessen zoals Haagse hopjes, zoute drop of stroopwafels aan te bieden. Mensen zijn zo benieuwd naar ander eten, het is echt een nationale liefhebberij.

In China zul je zeker veel aangestaard wordt. Als je ‘hello’ zegt, moeten de mensen meestal giechelen of hard lachen. Anderen roepen hard ‘how are you’, alleen om een reactie van de exotische buitenlander uit te lokken. Vaak vindt men dat men recht heeft om te weten waar je vandaan komt, zelfs als je ziek bij de dokter ligt. Hoewel dit gedrag soms irritant kan zijn, zijn de meeste mensen aardig en erg hulpvaardig. Het is een kwestie van wennen. In de ogen van de meeste Chinezen zijn buitenlanders erg rijk. Het is niet ongewoon of onbeleefd dat men naar je salaris vraagt. Je kunt natuurlijk zeggen dat dat onderwerp in Nederland taboe is.

Wanneer Chinezen elkaar ontmoeten is het gebruikelijk om elkaar de handen te schudden. Het maakt niet uit of dat een man of een vrouw is. Men houdt elkaars hand vaak veel langer vast dan bij ons gebruikelijk is en het kan vergezeld gaan van een knikje. In China is het verder beleefd om op te staan om de zojuist binnengekomen persoon een hand te geven en je kunt daarna ook niet meteen weer gaan zitten. In het openbaar kussen Chinezen elkaar nooit bij een ontmoeting of afscheid. Wel vinden bij deze gelegenheden soms omhelzingen plaats. Van lichamelijke intimiteiten in het openbaar worden Chinezen nogal nerveus. Emoties en lichamelijk contact horen thuis in de privésfeer.

Chinezen vinden het vreselijk om in het openbaar hun gezicht te verliezen. Als Chinezen een lastige vraag niet kunnen beantwoorden, kan het zijn dat ze gaan lachen om hun gêne te verbergen. Dat kan ook gebeuren wanneer men iets niet goed heeft begrepen of niet zeker van zijn zaak is. ‘Het komt niet gelegen’ is voor de Chinees vaak een beleefde manier om te zeggen dat iets onmogelijk of lastig is.

Als Chinezen met een groep uit eten gaan, is het niet de gewoonte dat iedereen voor zich bestelt. Elke schotel staat ter beschikking van alle tafelgenoten die zich er met hun eigen eetstokjes van bedienen. Regel daarbij is zoveel gasten, zoveel gerechten plus een soep. Voorwaarde is een grote ronde tafel met bij voorkeur een schijf in het midden zodat iedereen makkelijk bij de gerechten kan komen. Soep is de laatste gang. Chinezen vinden voedsel dat in de maag in de soep plonst ongezond.
Tot de Chinese eetgewoonten hoort luidruchtig slurpen en boeren. Na afloop van een maaltijd wordt de tafel en de nabije omgeving soms als een chaotische puinhoop achtergelaten, met overal etensresten, kippenbotten, visgraten, enzovoort. Dit soort gedrag vinden westerlingen over het algemeen onsmakelijk. Ook storen zij zich aan het rochelen waar de meeste Chinezen, vooral op het platteland, zich vol overtuiging aan overgeven. Er wordt lawaaierig geschraapt, gesnoven en gespuugd. Stoor je vooral niet teveel aan dit soort gedrag want het zijn nu eenmaal de gewoontes van het land.

Meer informatie over culturele verschillen en omgangsvormen vind je in TE GAST IN China (te bestellen via www.tegastin.nl)

Klimaat

China is een immens land met verscheidene klimaatzones. In het noorden, noordwesten en midden van China heerst een landklimaat met lange, koude winters en korte warme zomers. In de winter kunnen de temperaturen dalen tot min 20º C, in de zomer liggen de temperaturen tussen 25º C en met uitschietrs tot boven 40º C in de Turpan. In de herfst is het overdag nog redelijk warm, maar koelt het ‘s avonds sterk af. Na half oktober stijgt de temperatuur normaal gesproken niet boven de 15º C. Ten zuiden van de lijn Xian - Shanghai heerst een subtropisch tot tropisch klimaat (Hongkong). In de zomer is het iets warmer en vochtiger dan in het noorden en ‘s winters daalt de temperatuur zelden beneden de 10º C. Hier kan het hele jaar door regen vallen.

De beste reisperiode is van april tot oktober. In de wintermaanden kan het erg koud worden.

Klimaattabel:
De vier cijfers die telkens worden genoemd zijn van links naar rechts: de gemiddelde temperatuur in graden Celsius, aantal zonuren per dag, aantal dagen per maand met minimaal 1 mm-neerslag per dag en- de gemiddelde temperatuur van het zeewater (indien van toepassing).

BEIJING

Maand	T gem	Zon	Neerslag	T w
Januari	-3	7	2	-
Februari	0	7	2	-
Maart	7	8	2	-
April	16	8	3	-
Mei	22	9	4	-
Juni	17	9	5	-
Juli	28	7	8	-
Augustus	27	7	7	-
September	23	8	5	-
Oktober	15	8	2	-
November	5	6	2	-
December	-1	6	1

GUANGZHOU

Maand	T gem	Zon	Neerslag	T w
Januari	15	4	5	19
Februari	16	3	9	18
Maart	20	3	11	20
April	24	3	14	22
Mei	28	5	13	26
Juni	29	5	16	27
Juli	30	7	14	27
Augustus	30	7	14	28
September	29	6	9	27
Oktober	26	7	4	26
November	22	6	4	23
December	18	5	5	20

Landschap

Meer dan de helft van China bestaat uit bergen en woestijnen. In het noorden en noordwesten ligt het plateau van Centraal-Azië met bergen, woestijnen en droge rivierbekkens. Het laaggelegen oosten wordt geïrrigeerd door de Gele Rivier, de Yangze en de Si Kiang. Dankzij het slib is deze delta het vruchtbaarste landbouwgebied van China. Hier zijn de belangrijkste steden en industrieën tot ontwikkeling gekomen. De tussenzone, met hoogtes van 500 tot 2000 meter loopt van Yunnan / Guizhou noordwaarts richting Binnen-Mongolië westwaarts tot in Xinjiang en naar het noordoosten in Heilongjiang. De Tibetaanse hoogvlakte ligt hoger dan 2000 meter en heeft pieken van 7000 tot 8000 meter. Het landschap in het zuiden en zuidwesten heeft een weelderige plantengroei en beboste bergen die vaak in de nevel gehuld zijn. Het zuidwesten is de streek van de bamboebossen en de panda.

Religie

Het beleid van de Chinese overheid is erop gericht dat religie wordt getolereerd, maar niet gestimuleerd. In de grondwet van 1982 werd vastgesteld dat voor alle burgers godsdienstvrijheid geldt. Over het algemeen houden de meeste Chinezen voor zich wat hun geloof is. Traditionele levensfilosofieën en religies zijn confucianisme, taoïsme en boeddhisme. Verder is er een kleine moslim- en christenminderheden.

Al meer dan tweeduizend jaar leven de Chinezen volgens de regels van het confucianisme. Een stelsel van ethische regels dat de nadruk legt op deugdzaamheid, persoonlijke groei door het beoefenen van de wetenschap, eerbied voor de familie en gerechtheid. Deze regels zijn in de vijfde eeuw voor Christus door Confucius ontwikkeld en op papier gezet. Confucius ging uit van een strenge hiërarchie en definieerde deze zeer helder en precies. Alleen als elk afzonderlijk lid van de samenleving volledige verantwoordelijkheid neemt voor zijn of haar positie, kan de maatschappij als geheel goed functioneren. Aan familiebanden en sociale betrekkingen werd fundamentele betekenis toegekend. Tussen vader en zoon, (de zoon moet de vader zonder voorbehoud gehoorzamen), tussen man en vrouw (vrouwen hebben nauwelijks individuele rechten), tussen oudere en jongere broer, tussen vrienden onderling en tussen heerser en onderdaan.

Het taoïsme, de filosofie van de Lao Tse, neemt de natuur als voorbeeld. Even als Confucius wilde Lao Tse het gedrag van de mens in overeenstemming brengen met de tao (weg van de natuur of leven in harmonie). Terwijl Confucius harmonie nastreefde door op een rationele wijze regels voor het menselijke gedrag vast te leggen, geloofde Lao Tse dat de mens zijn eigen natuur moet volgen, zonder van buiten opgelegde beperkingen. Een taoïst veroordeelt alles wat voortgekomen is uit beschaving zoals weelde, kennisonderwijs en wetten. Hij gaat uit van het principe van niet-handelen of niet-ingrijpen (wuwei). Tao bestaat uit twee tegenpolen yin (het passieve, vrouwelijke, donkere element) en yang (het actieve, mannelijke lichte element), die weer een eenheid vormen. Zonder yin bestaat er geen yang en zonder yang geen yin.

Boeddhisten zijn de aanhangers van de leer van Siddhartha Gautama, een prins die zo'n 2500 jaar geleden in Noord-India een levensleer verkondigde, die in feite bedoeld was om het verstarde hindoeïsme van die tijd te hervormen. Hij bereikte in zijn leven de verlichting en ging de geschiedenis in als de boeddha. Zijn levensleer zegt al dat het wel of niet bestaan van een god of goden feitelijk van ondergeschikt belang is voor de boeddhisten. In navolging van het hindoeïsme beweert Boeddha dat alles wat bestaat een eeuwige opeenvolging van ontstaan en vergaan is, waaraan in principe niets kan ontsnappen: niet de goden, niet het universum, niet de mensen. Het is Boeddha echter wel gelukt om uit dit eeuwige rad van wedergeboorten los te komen. Zijn leer is een ontsnappingsmethode naar het nirvana, een staat van tijdloze rust en eenheid met alles.
De eerste grote boeddhistische waarheid is dat alle leven lijden is. Dit lijden is het gevolg van onze begeerten. Door het opheffen van die begeerten kan men een einde maken aan het lijden. De laatste grote waarheid verwijst dan naar de manier om die verlangens op te heffen, namelijk door het bewandelen van de juiste weg. Die juiste weg bestaat uit een systeem van denken en handelen dat ervoor zorgt dat het karma van degene die hem bewandelt, verbetert. Karma is een soort optelsom van alle goede en slechte gedachten en handelingen uit dit en vorige levens; een verantwoording voor het geleefde leven. Naarmate het karma verbetert door het bewandelen van de juiste weg, reïncarneert men in reinere vormen. Tenslotte bereikt men het stadium van bodhisattva, waarin men niets anders meer verlangt dan het geluk van alle anderen. Vervolgens lost men op in het nirvana, de staat van verlichting waarin men beseft dat alles wat bestaat illusie is en slechts een luchtspiegeling van een ondeelbare eenheid die in zichzelf rust.

Na de dood van Boeddha viel de religie uiteen in twee richtingen: het mahayana-boeddhisme en het theravada-boeddhisme.
Het mahayana-boeddhisme gaat uit van de universele verlossing van alle levende wezens en wordt daarom het ‘grote voertuig’ genoemd. Deze stroming kent ‘bodhisattwa’s’, stervelingen die de verlichting al hebben bereikt, maar op aarde blijven om de mensen de juiste weg te wijzen. Het mahayana-boeddhisme heeft zich onder andere verspreid over China, Nepal, Japan, Korea en Vietnam.
Het theravada-boeddhisme staat ook bekend als ‘School van de Ouderen’ en komt vooral voor in Sri Lanka, Myanmar, Thailand, Cambodja, Indonesië, Maleisië en Zuid-India. Deze richting binnen het boeddhisme beperkt zich tot de individuele verlossing van de mens, zonder tussenkomst van anderen, en heet daarom het ‘kleine voertuig’. Wie zelfstandig de verlichting bereikt, wordt ‘arhat’. Deze status is echter alleen voorbehouden aan de monniken. Leken kunnen tijdens hun leven op aarde hoogstens iets toevoegen aan hun karma en herboren worden in een hogere positie. Men kan zijn karma verhogen door het doen van goede werken, zoals het geven van aalmoezen aan monniken en donaties aan tempels. Het onbaatzuchtig geven of ‘dana’ is dan ook de belangrijkste vorm van deugdzaamheid die leidt tot een goed karma.

Taal

In China spreekt men verschillende talen. De officiële taal, het Algemeen Beschaafd Chinees, heet in het Chinees Putonghua. Dit is gebaseerd op het Chinees dat rond de hoofdstad Beijing wordt gesproken. Het wordt gebruikt op scholen en in de nationale media. De Chinese spreektaal heeft een geheel andere structuur en andere klanken dan bijvoorbeeld de westerse talen. Woorden kunnen met vier verschillende tonen worden uitgesproken en veranderen van betekenis. Yan jing in de eerste toon betekent ‘ogen’ en ‘bril’ in de vierde toon. Als je fouten maakt met de tonen kunnen de Chinezen het al snel niet meer verstaan. Toch zijn Chinezen altijd erg onder de indruk van buitenlanders die wat Chinees (proberen te) spreken. Het loont dus zeer de moeite waard om een paar zinnetjes uit je hoofd te leren. Kijk daarvoor bijvoorbeeld op www.chinesepod.com.
Vaak zijn Chinese karakters voorzien van een ‘vertaling’ in onze letters. Chinees is uitgeschreven in het zogenaamde pinyin. Voor de reiziger is pinyin niet erg handig, want de letters worden op een andere manier gebruikt dan in het Nederlands. Zo wordt Xiamen uitgesproken als ‘sjaamen’ en Quanzhou als ‘tsjwuendzoo’. Bovendien geeft het pinyin meestal de toon niet aan. Oudere Chinezen weten vaak geen raad met pinyin. Indien je een adres alleen in pinyin heeft, kun je dit het beste laten zien aan schoolkinderen, zij hebben net pinyin geleerd op school.

Praktische informatie

Ambassades

Ambassades

Ambassades van de Volksrepubliek China in Nederland
Willem Lodewijkstraat 10, 2517 JT Den Haag
T 00 31 (0)70 306 50 91
F 00 31 (0)70 355 16 51
E www.chinaembassy.nl

Ambassades van de Volksrepubliek China in België
Tervurenlaan 443, 1150 Brussel
T 00 32 (0)2 6633010 / 17
F 00 32 (0)2 762 99 66
I www.chinaembassy-org.be

Nederlandse ambassade in China
Liangmaha Nanlu 4, 100600 Beijing
T 00 86 10 8532 0200
F 00 86 10 8532 0300
I www.hollandinchina.org

Belgische ambassade in China
6, San Litun Lu, 100600 Beijing
T 00 86 10 6532 1736/ 37
F 00 86 10 6532 5097
I www.diplomatie.be/beijingnl

Bagage en kleding

We adviseren je dringend om de bagage mee te nemen in een rugzak (met binnenframe) en het totale gewicht te beperken tot tien kilo per persoon. Een compacte weekendtas van hetzelfde gewicht is ook mogelijk. Denkend aan de steile trappen van Chinese stations, de beperkte bagageruimte in de treinen en bussen, de vele ongeplaveide straten en het ontbreken van een lift in de eenvoudigere hotels, raden we een koffer sterk af voor al onze reizen. Wat betreft je kleding raden we je aan om praktische kleding mee te nemen die zich makkelijk laat combineren (laag over laag). We vragen je om in je kledingkeuze respect te tonen voor de lokale cultuur. Zo zijn korte broeken of rokken en hemdjes absoluut taboe in islamitische landen en wordt deze kleding ook in boeddhistische tempels niet op prijs gesteld. In China is alle westerse kleding wel ingeburgerd. In de meeste hotel is laundry service aanwezig. In China kan het in het voor- en najaar 's avonds fris zijn. Denk bij het samenstellen van je bagage aan bijvoorbeeld: handdoek (voor de meer eenvoudige guesthouses en de familieverblijven buiten de grote steden ), wandelschoenen, zaklamp, waterfles, naaigerei, wasmiddel, universeel geldige verloopstekker, reisgids, voldoende fotomateriaal, lakenzak (vooral voor Tibet en onze specialistische avontuurlijke Chinareizen), toiletartikelen, badslippers, zwemkleding, wekker, schrijfgerei, schaartje, beker voor tijdens de treinreizen en zakmes. Het is niet nodig om tenten, slaapzakken, slaapmatjes of muskietennetten mee te nemen tenzij anders vermeld in de vertrektijdenbrief.

Electriciteit

De netspanning in China is 220 volt, maar voor de aansluiting heb je vaak een verloopstekker nodig. Stroomstoringen doen zich niet vaak voor. Een zaklamp is handig om mee te nemen vooral voor in de nachttreinen. Kijk voor meer informatie over voltage en gebruikte stekkers op de website van www.kropla.com.

Fooien

In de toerismesector zijn fooien inmiddels wijdverbreid geaccepteerd. Hoewel men er vaak niet om zal vragen, rekenen gidsen, chauffeurs en hotelpersoneel op een fooi. De meeste Chinese gidsen hebben een laag basissalaris en moeten het vooral hebben van fooien en eventuele commissies. In restaurants wordt geen fooi verwacht. Ook taxichauffeurs hoef je geen fooien te geven. Maar het is wel gebruikelijk om het bedrag naar boven af te ronden als de taximeter per 0,1 mao gaat. Dan wordt 12,80 bijvoorbeeld afgerond naar 13 yuan. Als de meter per 0,5 mao gaat wordt het niet afgerond. Overigens rekenen taxichauffeurs soms een yuan extra. Dat is vanwege brandstoftoeslag. Deze chauffeurs hebben een sticker op het dashboard geplakt waarop dat aangegeven staat.

Fotografie

In het algemeen hebben Chinezen er weinig bezwaren tegen om gefotografeerd of gefilmd te worden. Men beschouwt het vaak als een compliment. Zo laten (groot-) ouders vol trots hun (klein)kinderen fotograferen. In parken en bij bezienswaardigheden zijn Chinezen zelf ook volop bezig met het op beeld vastleggen van ieders aanwezigheid.
Je zult merken dat mensen vaak met je op de foto willen, omdat buitenlanders nogal exotisch gevonden worden. De meeste mensen vragen het netjes, maar er zijn ook die het stiekem doen of hun mobiele telefoon in je gezicht houden. Als je daar niet van gediend bent kun je ‘bu yao’ (boe yao) zeggen. Uiteraard moet je altijd toestemming vragen als je een foto van een persoon wilt maken. Wijzen op je toestel en vragend kijken is genoeg om duidelijk te maken wat je wilt. Als je foto’s maakt van mensen met de bedoeling ze op te sturen, moet je dit ook echt doen! Het beste kun je een aantal enveloppen kopen en de mensen daar hun adres in Chinese karakters op laten schrijven. Je moet er dan natuurlijk zelf nog wel bij opschrijven van wie de foto is ‘de man met de karakteristieke bril’ etc.
Militaire objecten en luchthavens mogen niet worden gefotografeerd. Ook bewakers kun je beter niet fotograferen.

Tweedaagse fotocursus
Fotografie neemt een belangrijke plaats in voor veel reizigers. Het is fantastisch magische momenten, contacten met mensen, prachtige monumenten en bizarre situaties vast te leggen. En ze vervolgens bij thuiskomst als een blijvende herinnering in te plakken, aan de muur te hangen of te verspreiden via het internet. Koning Aap organiseert enkele keren per jaar een tweedaagse fotocursus waarin zowel een inleidende technische- als een beeldende kant zit. Voor meer informatie klik hier.

Geldzaken

Het Chinese geld heet Renminbi (RMB) wat ‘geld van het volk’ betekent. De munteenheid is de yuan (in de volksmond kuai genoemd), verkrijgbaar in briefjes van 1, 5, 10, 50 en 100 yuan. Een yuan is onderverdeeld in 10 mao ook wel jao genoemd. Er gaan ongeveer 10 yuan in een euro (stand oktober 2009; kijk voor de actuele koers op www.oanda.com/convert/cheatsheet).
In de grote steden en toeristenplaatsen kun je pinnen met een bankpas met Maestro- of Cirrus logo. Zorg wel dat je ook altijd voldoende cash geld bij de hand hebt, zeker als je naar afgelegen gebieden reist. In de grote steden kun je bij de Bank of China, bij wisselkantoren of bij grotere hotels euro’s of Amerikaanse dollars wisselen. Met een creditcard kun je bij de Bank of China geld opnemen, je betaalt dan wel een provisie van ongeveer vier procent.
Je kunt beter niet wisselen met particulieren. Accepteer geen gescheurde of kapotte biljetten en kijk ook uit voor valse biljetten van 50 en 100 yuan. Kijk vooral uit in het donker, bijvoorbeeld ’s avonds laat in de taxi of in een discotheek. Betaal dan zoveel mogelijk met gepast geld, zodat je geen ‘grote biljetten’ terugkrijgt.

Gezondheidsvoorschriften

Hoewel inentingen voor China niet verplicht zijn, worden vaccinaties beslist aangeraden. Voor de actuele stand van zaken verwijzen we naar www.lcr.nl, de website van het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering (LCR) dat de richtlijnen uitgeeft voor vaccinaties en preventie van malaria. Je kunt ook bellen met de Landelijke Vaccinatielijn voor Reizigers (0900-9584), circa € 0,45 per minuut. Reizigers uit België vinden vergelijkbare informatie op www.itg.be, de website van het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen.
Voor een advies op maat word je aangeraden vier tot zes weken voor vertrek contact op te nemen met je huisarts, de Reisdokter (www.dereisdokter.nl), een vaccinatieafdeling van de GGD (www.ggd.nl), het Tropencentrum AMC in Amsterdam (www.tropencentrum.nl) of Travel Clinic Havenziekenhuis in Rotterdam (www.travelclinic.com). Laat bij een bezoek altijd de geplande reisroute zien.

Neem een kleine reisapotheek mee met daarin o.a. jodium, pleisters, sterilon en middelen tegen koorts, diarree, verstopping, insectenbeten, zonnebrand en eventueel een middel tegen reisziekte. Denk ook aan een tekentang, thermometer (onbreekbaar), ORS (Oral Rehydration Salts, tegen uitdroging) en vitaminetabletten. Voor de hygiëne op reis o.a. een flesje desinfecteergel (daarmee kun je zonder water en zeep je handen wassen), ontsmettingsdoekjes en condooms. Als je naar een malariagebied gaat, denk dan aan anti-malaria tabletten en een geïmpregneerd muskietennet. Bovenstaande lijst is niet volledig, raadpleeg voor meer informatie over gezondheidsrisico's en de te nemen voorzorgsmaatregelen voor en tijdens de reis de website van Tropenzorg (www.tropenzorg.nl) of ga langs bij je huisarts, apotheek of vaccinerende instelling.

Zorg dat je tijdens de reis het vaccinatieboekje en bloedgroepgegevens bij je hebt. Handig om mee te nemen is het Europees Medisch Paspoort, een document waarmee je in urgente situaties veel problemen kan voorkomen. Het paspoort is opgesteld in elf talen, waardoor de hulpverlener (in het buitenland) eenvoudig de gegevens van de patiënt, zijn of haar ziekten, aandoeningen en medicijngebruik kan opzoeken. Ook is vermeld wie de behandelende arts is en wie er in dringende gevallen gewaarschuwd kan worden. Het medisch paspoort is onder andere verkrijgbaar bij huisarts, de Reisdokter, apotheek en GGD.

Bij aankomst is het zaak de tijd te nemen om te acclimatiseren. Probeer na aankomst het lokale levensritme over te nemen. Uiteraard voorzover het reisschema dat toelaat. Sta vroeg op, neem tussen de middag een paar uur rust en ga bijtijds naar bed. De straling van de zon in de (sub)tropen is bijzonder sterk. Wees dus voorzichtig met zonnen en zet bij uitstapjes in de volle zon iets op je hoofd. Omdat je in de droge hitte ongemerkt veel vocht verliest, moet je steeds veel blijven drinken en wat extra zout op je eten strooien. Warme dranken zijn over het algemeen beter dan ijskoude. Je maag en darmen worden dan minder belast. Het water uit de kraan kun je beter niet drinken. Flessen gezuiverd drinkwater zijn bijna overal te koop. Mocht je diarree krijgen, let er dan vooral op dat je het extra vochtverlies compenseert: veel (slappe) thee, mineraalwater of eventueel lauwe cola zonder prik. Het zouttekort kun je opheffen met ORS (Oral Rehydration Salts) of bouillon. Het heeft geen zin bij buikloop te vasten. Door niet te eten geef je je maag en darmen wel rust, maar verzwakt je lichaam nog meer.
Voor verdere informatie verwijzen we naar het informatieve boekje ‘Hoe blijf ik gezond in de Tropen’ (uitgave KIT) of op internet: www.gezondopreis.nl.

Invoerbepalingen

Als je antiek uitvoert, moet je er op letten dat het is voorzien van een rode lakzegel, waarop staat dat het na 1840 is gemaakt. Dvd’s zijn erg goedkoop in China. Je kunt ze echter niet onbeperkt invoeren in Nederland of België. Ook is het verboden om souvenirs of medicijnen te kopen waarin bedreigde diersoorten zijn verwerkt. Meer informatie over foute souvenirs vind je op www.denkgoedna.org. Als je pakketten op wilt sturen is het veel goedkoper om dat vanuit Hong Kong te doen.

Tijdsverschil

In heel China hanteert men één tijdzone, namelijk die van Beijing. In de winter is het zeven uur later dan in de Benelux. In de zomer is dat zes uur later.

Veiligheid

China geldt nog steeds als een van de veiligste landen ter wereld. Vrouwen kunnen er zonder problemen alleen rondreizen in China. Onder invloed van de snelle maatschappelijke veranderingen is de kleine criminaliteit echter toegenomen. Vooral op drukke plaatsen zoals bij attracties, op markten, bus- en treinstations moet je oppassen voor zakkenrollers. Geld en belangrijke papieren kun je beter op je lichaam dragen, bijvoorbeeld in zakjes aan de binnenkant van je kleding of in een geldbuidel. Verdeel geld en documenten over verschillende plaatsen en meer personen. Stop een klein geldbedrag in je portemonnee zodat je niet al je geld kwijt bent als je zakken gerold worden. Laat geen geld of kostbare zaken los slingeren in de kamer. Draag foto- en filmapparatuur in een tas of rugzak, en loop niet te koop met sieraden. Maak kopieën van belangrijke reisdocumenten zoals het paspoort, visa, vliegtickets en verzekeringspapieren. Je kunt deze gegevens ook scannen en naar je eigen mailadres sturen zodat je er in elk willekeurig internetcafé over kunt beschikken.

Kijk voor reisadviezen en actuele informatie over de veiligheid in China op www.minbuza.nl, de website van het ministerie van Buitenlandse Zaken, onder ‘reizen en landen’. Ook op de website van het Belgische ministerie van Buitenlandse Zaken www.diplomatie.be vind je nuttige reisadviezen.

Winkelen en openingstijden

Banken en kantoren zijn geopend van maandag t/m zaterdag, van 8.00/9.00 uur tot ca 11.30 uur en van 13.30/14.00 uur tot 17.00/18.00 uur. Tussen de middag gebruikt men de lunch en doet men een dutje (wushui). Winkels in hotels en wisselbalies zijn ook op zondag geopend. Bijna alle winkels in de grote steden zijn ook ‘s avonds open. Loketten van trein- en busstations zijn al vanaf 5.00 uur ‘s morgens, als het eerste vervoer vertrekt, geopend en gaan pas ‘s avonds laat dicht als het laatste vervoer vertrokken is. Tijdens de twee nationale vakantieweken (week na 1 mei en week na 1 oktober) hebben veel banken en kantoren beperkte openingstijden of zijn ze gesloten.